Joxean Alustiza zumarragarra da, 50 urte ditu eta 1991tik Fagorreko kooperatibetan aritu da lanean. Hainbat kooperatibatako lehendakari izan da (Fagor Arrasate, Koniker…) eta 2010etik Fagor Taldeko Kontseilu Orokorreko lehendakaria da.

foto 4 (1)

Lehenik eta behin, deskribatu Fagor Taldea labur-labur:

7 kooperatibek osatzen dute Taldea, eta 5.300 langilek –horietatik 3.800 bazkideak–.  Euskal Herrian 19 planta ditugu eta guztietan dugu euskara plana. Lehen euskara plana 1997an abiarazi genuen, eta ordutik hona poliki-poliki kooperatiba guztietara hedatu ditugu.

Zehaztu dezakezu zein eskualdetan dituzuen plantak?

Debagoienan, Donostialdean, Lea-Artibain, Txorierrin, Sakanan eta Tafallaldean.

Eta zergatik euskara planak Fagorren?

Batetik, ingurunearekiko konpromisoarengatik. Urte dezente dira gure ingurua euskalduntze prozesua garatzen ari dela, eta guk ingurune horrekiko konpromisoa dugu eta gure ekarpena egin nahi dugu.

Bestetik, bazkideen borondate eta nahi argi bati erantzuteko jarri genituen euskara planak abian.

Zeintzuk izan dira azken urteotako lorpenak?

3 lorpen aipatu nahiko nituzke: erabilera, normalizazioa eta Euskara Batzordeen dinamika.

Azaldu, mesedez, 3 lorpen horiek zabalago.

Lehenik, erabileran izan dugun hazkundea. Laneko arlo ezberdinetan landu dugu euskararen erabilera, eta hazkundea nabaria da. Adibide gisa, Batzar Nagusiak aipatu nahiko nituzke. Batzar Nagusiak, kooperatibako organo gorenak diren batzarrak, euskara hutsez egiten ditugu gaur egun Fagor Taldeko kooperatiba guztietan, eta Taldeko lehendakarien Batzarrak, Kontseilu Orokorra edota Taldeko Kontseilu Sozialak ere euskara hutsez egiten ditugu.

Ahozko erabilera informalean izan dugun hazkundea ere aipagarria da. 1999an %20ko erabilera zen, batez beste, Fagor Taldean; eta, gaur egun, %44 erabiltzen dugu euskara eguneroko harreman informaletan. 20 puntuko hazkundea gainditu dugu. Arrasateko kale erabilerako azken datua %34koa da, eta aipagarria da kalean baino euskara gehiago erabiltzera heldu garela lanean.

Bigarrenik, normalizazioaz hitz egiten dudanean esan nahi dut, gaur egun, lanean, edozein lan egin dezakegula euskaraz. Horretaz konturatzea prozesu luzea izan da, baina, orain, normaltasun osoz egiten ditugu lanak euskaraz, eta ez da inor horretaz harritzen. Duela 20 urte espero ez genuena lortu dugu zentzu horretan. Atzera egitea zail ikusten dut.

Eta, hirugarrenik, Euskara Batzordeen dinamika goraipatu nahi dut. Fagorreko boluntario asko eta asko aritu izan da eta ari da euren kooperatibako euskara garatzeko inurri lana egiten, eta hori lorpen handia da.

Eta zeintzuk dira hurrengo urteetarako erronkak?

Erabileran aurrera egin dugu, baina ezin gara lokartu, eta aurrera egiten jarraitu behar dugu. Gizarteko beste hainbat arlotan bezala, lan mardula dugu egiteko arlo honetan.

Eta, bestetik, departamentu eta sekzioetako jardun normalizatua ziurtatzearen alde, kide guztien euskararen ulermena ziurtatu beharko genuke.

Horiek aipatu nahiko nituzke gure bi erronka nagusi gisa.

Irakurtzen jarraitu...

Soziolinguistika Klusterrak, beste urte batez, eta Euskararen Normalizazio Kasu Aurreratuak proiektuaren bidez, euskararen normalizazioan bide-erakusle diren erakundeen ereduen berri eman du. Liburua pdf formatuan hemen eskura daiteke.

Eredugarri den erakunde horietako bat Koniker da, xaflak konformatzeko makina-erreminta sektorerako lanak egiten dituen Aretxabaletako kooperatiba. Bere bezeroak inguruko zenbait kooperatiba dira (Fagor Arrasate, Mondragon Assembly…) eta kooperatiba horien beharrei erantzuteko IGB proiektuak garatzen dituzte bertan.

Zehazki, honako hauek dira lantzen dituzten proiektu nagusiak: 1) I+G proiektuen garapena (konformazioa eta mihiztadura prozesuekin lotutako teknologia berriak); 2) instalazio eta prozesu berriak garatzea; 3) diru-laguntzak kudeatzea (SPRI, Europakoak); 4) makinen segurtasun proiektuak; 5) zaintza teknologikoa; 6) simulazio estrukturalak.

Mahai ingurua – Normalizazio kasu aurreratuak from Soziolinguistika Klusterra on Vimeo.

Konikerren 2006an abiatu zen euskara plana; urte hauetan guztietan erdietsitako lorpen ikusgarriak bertako langileek euskararen aldeko aukerak aprobetxatzeagatik eta erronkan tinko mantentzeagatik lortu ahal izan dira.

Euskarak Konikerren izan duen bilakaeran honako hauek izan dira mugarri aipagarrienak:

a) Kudeatzaile nagusia aldatzea egokitu zenean, kudeatzaile berria euskalduna eta euskararentzat eredugarri izatea eskatu zuten langileek.

Aurreko kudeatzailea erdal hiztuna zen, eta euskara planaren baitan egiten ziren ekintzak nahiko oinarrizkoak ziren. Kudeatzailea aldatu zenean, langileek organoei ohartarazi zieten zein garrantzitsua zen kudeatzaileak euskaraz jakitea; horren harira, kudeatzaile berria hautatua izan zenean, berari ere eman zioten euskarak zuen garrantziaren berri. Lanketa horrek eman zituen bere fruituak, kudeatzaile berriak euskara plana bere gain hartu eta bilerak euskaraz egiten hasi baitzen.

b) Bezeroekin egiten ditugun proiektuetan aukerak ikusten ditugunean, aukera horiek aprobetxatu eta salto egiten dugu.

Euskararen trataera egoki bat lortzera begira, trakzio lana Konikerrek egiten du. Horrela, aukera ematen duten bezeroekin IGB proiektuak euskaraz egiten dira, eta bere bazkideekin ere gaia sustatzen da (Mondragon Unibertsitatearekin, Idekorekin…).  Adibidez, SPRIra zenbait proiektu euskara hutsez bidali izan dira urtero.

c) Kongresuetan aurkezpenak euskaraz eginda, gure irudi euskalduna sustatzen dugu.

Sektoreko jardunaldiak eta konferentziak erakustoki ederra dira euskara plana inplementatzearen garrantzia ikustarazteko. Konikerrek bere aurkezpenak euskaraz egiten ditu; horrela, gainerako enpresek ikusten dute guk gure jakintza euskaraz garatzen ari garela.

Bidaltzailea:  Unai Argarate (Koniker-eko Euskara Batzordeko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Soziolinguistika Klusterrak, EHUrekin eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzarekin lankidetzan egin duen esperientzia pilotua da ALDAHITZ. 2014an EAEko hiru lantegitan jarri zen martxan, horietako bat Fagor Arrasate Markinan; EHUko irakasle den Pello Jauregi doktoreak zuzendu zuen, Soziolinguistika Klusterreko Pablo Suberbiolaren laguntzaz.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/samsteele/2840859065

Interbentzioa aplikatzen zen lantegian dinamika berri bat sortzea zen helburua, lankideen arteko eguneroko harremanetan euskaraz gehiago egiteko aukera emango zuena. Hain zuzen ere, Automatismoetako Departamentuan horrelako dinamika baten bila genbiltzan aspalditik, ezagutza oso altua izan arren, erabilerarekiko kezka baitzegoen. Gainera, interbentzioko baldintzak betetzen zituen departamentu horrek, euskarazko ezagutza edo ulermen maila langile guztiek zutelako eta esperientzia hori garatzeko erabakia aho batez hartu zutelako.

Lehenengo, denen oniritziz, EUSLEAK aukeratu ziren, hau da, esperientziak irauten zuen bitartean barruko harremanetan euskarazko jardunari eutsiko ziotenak. Hori da, hain zuzen ere, egitasmo honen metodologia edo ardatza: EUSLEEK eguneroko jardunean euskarari eustea. Lehen hilabeterako, 15 langileren artean 2 eusle aukeratu ziren eta beste 2 bigarren hilabeterako. Horrekin batera, beraien artean koordinatzaile bat hautatu zen datuak bidaltzeko. Jarraian, langileen arteko hizkuntza-ohiturak modu aitortuan jasotzeko lehen mintzagrama egin zen. Bi hilabeteko interbentzioa bukatu zenean 2. mintzagrama osatu zuten. Hiru hilabetetako etena egin, eta 3. mintzagrama egin zen. Emaitza:

Grafikoa

Balorazioa oso positiboa izan zen hasierako erronka bete zelako eta interbentzioak emaitza onak eman zituelako: 8 puntuko igoera. Bestalde, dinamika sinplea izateak ere asko lagundu zuela aipatu ziguten langileek. 2015ean ere ALDAHITZeko dinamikak jarraipena izango du eta bertan parte hartuko dugu.

Bidaltzailea: Jose Mari Legarra (Fagor Arrasateko Muntaketa Elektrikoetako talde burua)

Irakurtzen jarraitu...

Abenduan, Bilboko Bizkaia Jauregian, 180 lagun inguru batu ziren Eusko Jaurlaritzak euskarazko IKTen –Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak– inguruan antolatutako lehen mintegian, eta bertan aurkeztu zituen Joxe Mari Larrañagak, Fagor Automationeko barne merkatuko eta Portugaleko salmenta buruak, euskarazko CNCak –zenbakizko kontrolak–.

15430130223_c4084cd738_o

Argazkia: codesyntax

–  Noiztik erabil daitezke FAGOR CNCak euskaraz?

Orain dela 12 urtetik; lehendik genituen Europako beste 5 hizkuntz nagusien ondoan euskara gehitu genuen. Euskal Herriko ikastetxeetan eta unibertsitateetan zenbakizko kontrola zuten makina erremintak nola erabili ikasten ari ziren eta ari dira ikasleak; ikasle horiek aurreko ikasketak euskaraz eginda zituzten eta, pentsatu genuen, zenbakizko kontrolak euskaraz egonda, errazago ikasiko zutela funtzionamendua.

Ikuspegi komertzialetik, garbi daukagu gaurko ikasleak biharko bezero potentzialak direla; eta ikasleak Fagor CNCa erabiltzen ohitzen badira, gero, lantokian, makinak erosterakoan, Fagor CNCa nahiagoko dute.

–  Zer garrantzi dauka CNCa euskaraz egoteak?

Gure garaian, ikasketak erdaraz egiten genituen eta, lanean hasten ginenean, erdaraz jarraitzen genuen eta kosta egiten zaigu euskara erabiltzea. Gaur egungo gazteek, berriz, hasieratik euskaraz ikasi dute, eta lanean ere euskaraz pentsatuko dute eta, ondorioz, baita erabili ere. Eta hori da gakoa: erabiltzea.

– Euskarazko CNCak nolako harrera izan du, baduzue daturik?

Langile batzuk bai ikusi izan ditugu zenbakizko kontrolaren menuak euskaraz jarrita, baina enpresa gutxitan, eta ikastetxeetan beste horrenbeste, euskarazkoa gutxi erabiltzen dute.

Makinaren ekoizleak CNCa erosten du bere makinan jartzeko eta, CNCaren hizkuntza konfiguratzerakoan, erdara aukeratzen du normalean, hala ailegatzen da enpresara edo ikastetxera, eta horrela jarraitzen du. Ikastetxeen kasuan, irakasleak euskaraz ez badaki edo erabiltzeko ohiturarik ez badu, ez du kontrolean hizkuntza aldatuko eta erdaraz irakatsiko du.

Euskaraz jartzeko nahikoa da parametro bat aldatzea, eta doan da. Aukera hori hedatu beharra dago. Euskararen erabileraren beharra gizartean geroz eta gehiago zabalduz, eta gero eta jende gehiago kontzientziatuz, euskararen erabilera handituko da.

– Aurrera begira zer erronka duzue, bertsio gehiagotan euskara sartzea?

Bai, duela 12 urtetik hona garatutako modelo guztiek euskara dute barne: CNC 8055, CNC 8037, CNC 8070, CNC 8065 eta CNC 8060k.

– Zer moduz joan zen Bilboko mintegia?

Jende asko joan zen, eta hizlari gehienok “erabilera” hitza behin eta berriro aipatu genuen. Helduenok borondatea eta gogoa jarri behar dugu ohiturak aldatzeko, eta gazteei euskara erabiltzeko aukera erraztu, gero gazte horiek “automatikoan” joango dira-eta.

Irakurtzen jarraitu...

Bukatu da 2014ko Bikain ziurtagiriaren prozesua eta, aurten ere, hainbat enpresak lortu du ziurtagiria. Fagor Arrasate da enpresa horietako bat, euskara planak urteetan egindako ibilbideari esker, saria jaso baitute; zilarrezko Bikain ziurtagiria, hain zuzen ere. Hori dela-eta, Aritz Otxandianorengana hurbildu gara, eta ebaluazioaren gaineko nondik norakoak ezagutzeko galdetegi labur bat erantzuteko eskatu diogu.

Irudia1

Motzean…

  1. Titularra: egindako ahaleginak merezi izan du.
  2. Bereziki poztu naiz/nau… urte luzeetan euskararen normalizazioan egindako lanak aitortza izan duelako.
  3. Gertuago irteeratik ala helmugatik? Helmugatik gertuago.
  4. Bisita-egunetan zer zen nagusi, kafea ala ezki-ura? Nik neuk lasai samar bizi izan nuen, baina bazegoen tila bat gustura hartuko zuenik ere.
  5. Bikain ziurtagiria ez omen da ez auditoria eta ezta azterketa ere,… bidea egiten jarraitzeko tresna da guretzat.
  6. Pentsatuta dugu Bikain ziurtagiria non zintzilikatuko dugun: bazkideek ikusi ahal izateko lekuren batean.
  7. Bikain ziurtagiria jasotzera… ni neu joan nintzen, Fagor Arrasateko lehendakaria.
  8. Espero genuen… zilarra ateratzea.
  9. Ez genuen espero… hain puntuazio altua izatea.
  10. Fagor Arrasaten bikainak gara… organoek euskararen normalizazioari eman dioten bultzadan.
  11. Fagor Arrasaten bikainak izango gara… nahi duen guztiak %100ean euskaraz lan egiteko aukera duenean.
  12. Urrezko Bikain ziurtagiria lortzea… euskararen normalizazioaren bidean hurrengo mugarria izan behar da.
Irakurtzen jarraitu...