Noiz letra LARRIZ (maiuskulaz) eta noiz letra XEHEZ (minuskulaz)?
| Mota | Egoera | Adibidea | Oharrak |
| Pertsonak | pertsona eta jainkoen izen-deiturak | Jose Antonio Agirre Lekube, Txomin, Irizar, Jainkoa, Karmengo Ama, Ala, Jehova, Yahve, Zeus | |
| pertsona mitologiko, literario eta asmatutakoen izen-deiturak | Mari, Galtxagorri,
Olentzaro, Petiri Santz, Miel Otxin Peru Abarka, Peter Pan, Pinnochio, Spider Man |
||
| gaitzizen, ezizen eta goitizenak | Santxo Azkarra, Altzoko Erraldoia, Txirrita, Urretxindorra, Kirikiño, Jautarkol | ||
| dinastia eta familia lerroen izendapenak | Borbondarrak, Mujikatarrak | baina errege borbondarrak | |
| izen antonomastikoak | Errege Katolikoak, Hiri Eternala, Apostolua | ||
| pertsonen izenaurreko eta izendapen generikoak; ber gauza da laburduraz idazten direnean ere | Garmendia andrea,
aita Manuel Larramendi, Duvoisin kapitaina, erregina Maria Cristina, osaba Unai Agirre jn. ,Garmendia an. |
||
| sainduen izenak | Indone Petri, San Tomas, Santo Tomas, Jaundone Jakue | saindu jakin baten adbokazio jaiak: sanjuan sua, sanextebanak | |
| kargu ofizialak, karguarekin pertsona konkretua aipatu ala ez | EHUko idazkaria,
EAko legebiltzarkideen iritziz, Industria eta Energiako sialburua |
||
| bakartzat hartu ohi diren karguen izenak | Errege(a), Aita Saindua, Dalai Lama | karguaren izenarekin batera ez
badoaz: Balduino erregea, Pio IX aita saindua zalantzazkoa izan daiteke «lehendakari» |
|
| ohorezko trataerak osorik
nahiz laburtuta erdarazko pertsonen trataerazko formak |
Andre Txit Prestua,
Jn. T. G. Don Juan Manuel, Sir Lawrence Olivier, Monsieur Dupont |
ohorezko trataerak kargua daramanean bere barruan, karguaren izena larriz: Alkate Andre Txit Prestua | |
| Animaliak | animalien izen propioak | Pintto, Beltxa, Donald | |
| animalien arraza edo motak | abelgorria, frisoia, doberman, spaniel | ||
| animalien izendapen zientifikoak | Homo sapiens, Gyps fulvus |
| Mota | Egoera | Adibidea | Oharrak |
| Gauzak | objektuen izen pertsonalizatuak | Escalibur, Gernikako Arbola, Erromako Zubia | baina Gernikan arbol asko dago baina Erromako zubiak berritu |
| produktuen jatorrizko deitura ofizialak | Getariako Txakolina, Idiazabalgo Gazta, Errioxako Ardoa | baina Getarian egindako txakolina, Idiazabalen egindako gazta, aurten Errioxako ardoa ona izango da | |
| kondekorazio eta ohorezko merezimenduen izendapen generikoak | Gipuzkoako urrezko domina, herriko seme kutun izendatu, doktor honoris causa izendatu, Europako txapeldun | ||
| erakunde ofizial nahiz pribatuek ezarritako sarien izenak | Kritikaren Sari Nazionala, Irun Hiria Saria, Fisikako Nobel Saria | baina aurtengo fisikako Nobel saria amerikarra da | |
| erakunde publiko nahiz pribatu, elkarte, enpresa edo denden izendapenak | Gobernu Zibila, Gipuzkoako Foru Aldundia, Eusko Jaurlaritza, Udako Euskal Unibertsitatea, Durangoko Udaltzaingoa, Gasteiz Hotela, Astoria Zinema, Antzoki Zaharra, Irizar Autobusak, Zinkunegi Optika |
|
|
| kudeaketa organu ofizial nahiz pribatuen izendapenak | Ebazpen eta Jarraipen Batzordea, Industria Saila, Legebiltzarreko Argitarapen Zerbitzua, Zeharkako Zergak Kudeatzeko Zerbitzua | baina batzorde horren lanak..., sail horretako aurrekontua..., Legebiltzarreko zerbitzuetan..., zeharkako zergak kudeatzeko zerbitzurik ez da behar | |
| alderdi politiko, sindikatu eta gisakoen izendapenak | Kubako Alderdi Komunista, Langile Abertzaleen Batzordeak | baina partidu komunistaren ustez..., langile batzordeak sortu dira... | |
| erlijiozko erakundeen izenak | Elizak indar handia du, Apezpikuen Sinodoa, Frantziskotarrak, Jesusen Lagundia | baina elizako ataria, frantziskotar bat, jesuita, josulaguna |
| Mota | Egoera | Adibidea | Oharrak |
| Izaki abstraktoak | pertsonifikatutako kontzeptuak | Ni-a, Hutsa, Askatasuna, Egia | |
| ospakizun zibil, erlijioso edo politikoak | Eguberriak, Aste Santua, Aberri Eguna | ||
| garai historikoak eta denboraren banaketak | burniaroa, erdi aroa, urtarrila, otsaila, martxoa... astelehena, asteartea... udaberria, uda, udazkena, negua, goiza, eguerdia | ||
| garai, estilo edo belaunaldien izenak | pizkundea, erromantizismoa, uhin berria, 68ko belaunaldia, gotikoa, errealismoa | ||
| gerrate edo borrokaldien izendapen generikoak | Kubako gerra, Banderizoen gerratea | eragin orokorreko gerrateak: Bigarren Karlistada, Lehen Mundu Gerratea | |
| historiako gertakari handiak | Maiatzaren Lehena, Bigarren Errepublika, Frantziako Iraultza | ||
| hezkuntza sistemaren barruan araututa dauden ikasketak | Lehen Hezkuntzako irakaslea, Medikuntzan matrikulatu da, Historia bukatu berria dauka | ||
| jakitate, zientzia edo diziplina akademikoak | medikuntzan aurrerapen handiak egin dira, historiako ikerkuntzan sartuta dago | ||
| titulazio, espezialitate, lanbide edo lan kategoriak | medikua, ingeniari teknikoa, osasun laguntzaile teknikoa, goi-mailako teknikaria, katedraduna, irakasle laguna, etxezaina | nahiz sigla OLT izan | |
| erakunde ofizialek nahiz gizarteak eragindako biltzarre, kongresu, jardunaldi, erakusketa eta antzekoak | XX. Mendeko Nobelagintza Jardunaldiak, Medikuntza Gerontologikoko II. Batzarra, Sidneyko Joku Olinpikoak | baina XX. mendeko nobelagintza, batzar batera joan, joku olinpikoak ikustera joan | |
| Liburu, argitarapen eta lanak | liburu, antzerki, zinema edo arte lanen nahiz berauen zatien izenburuak | Egunero hasten delako, Gauez parke batean, Amabost egun Urgain'en, Orotariko euskal hiztegia, Aitaren etxea | baina Otto Pette |
| aldizkako argitarapenak | Euskaldunon Egunkaria, Unescoren Albistaria | ber gauza erdarazko aldizkariak: Le Nouvel Observateur, El Temps, A Nosa Terra | |
| Arau eta dokumentu ofizialak | lege, dekretu, arau eta gisakoak | 6/1989 Legea, Euskal Funtzio Publikoari buruzkoa, Zergekiko Foru Arau Orokorra | baina lege bat onartu, foru arau berria egin |
| berauen zati generikoak | 4. artikulua, bigarren atalburua, lehen xedapen gehigarria | ||
| dokumentu historiko nabarmenak | Lizarrako Estatutua, Bergarako Ituna |
| Mota | Egoera | Adibidea | Oharrak |
| Toponimoak | lurralde edo herrialdeen zatikien izendapen generikoa | probintzia, herrialdea, eskualdea, bailara, elizbarrutia, departamentua | batzuetan izen espezifikoari loturik: Urola-Kostaldea nahiz kostaldean bizi, Markinaldea, Debarroa |
| gorabehera eta leku geografikoen osagai generikoa | Arbizuriko lepoa, Baio mendia, Bidasoa ibaia, Kantauri itsasoa, Gernikako itsasadarra, Pertsiako golkoa, Agorregiko errota, San Antonioko baseliza, Oliteko gaztelua |
|
|
| puntu kardinalak | hego haizea, iparra, iparraldea | baina:
|
|
| lur-zeruen balizko lerroen eta lerroarteak | tropikoa, meridianoa, zirkulu polar antartikoa | nahiz Antartida | |
| herri, herrialde, nazio, kontinente, planeta, izar eta galaxien izendapen espezifikoak | Matxinbenta, Loiu, Goierri, Mariknaldea, Deba Garaia, Leaburu-Gaztelu, Los Arcos, Nafarroa Beherea, Euskal Herria, Hydra, Canis Maior, Artizarra, Goizeko Izarra, Ilargia, Eguzkia | nahiz euskal herria oso festazalea da baina ilargiari begira egon, eguzkitan egon |
|
| herritar edo biztanle jendeak | oiartzuarrak, bilbotarrak, baionesak, flandiarrak, espainiarrak, amerikarrak, hego afrikarrak, apatxeak, ilargitarrak | ||
| kale, karrika, plaza, pasealeku, errepide, estrata eta herri barruko nahiz herri arteko bideak | Tomas Meabe plaza, San Juan ibiltokia, Urdaneta kalea, Pannecau karrika | baina zati generikoa izen espezifikoaren barruan dagoenean: Kale Nagusia, Kaletxiki, Herriko Plaza, Erdiko Kale, Kalegoien, Plaza Barria | |
| etxe, etxalde, baserri edo edifizioak | Etxahunia, Gure Kabia, Bordazahar, Etxeberri Goikoa, Alhondiga |