Emunen etengabe ari gara euskara normalizatzeko metodologia berritzen. Horretarako berrikuntza proiektuak abiatzen ditugu; baina ez horiek bakarrik, ezagutza partekatzearekin batera metodologia berritzeko (eta hobetzeko) bestelako gune edo foro batzuk ere antolatzen baititugu. Jarraian azalduko ditugu bakoitzaren ezaugarriak eta xehetasunak.

2752099532_f037d28f8b_o

Argazkia: Flickr

Emunen, urtero, enpresa planetako metodologia hobetzeko dozena bat berrikuntza proiektu izaten ditugu, eta proiektu horietan Emuneko euskara teknikari guztiak aritzen gara.

Berritzeko premiak iturri askotatik jasotzen ditugu, baina iturri garrantzitsuena bezeroa da; izan ere, bere proiektuan dituen erronken berri emateaz gain, zerbitzua hobetzeko proposamenak ere helarazten dizkigu.

Horiei guztiei erantzuteko berrikuntza proiektuak jartzen ditugu martxan Emunen. Proiektuaren jabea bezeroarenean dabilen teknikaria izaten da, bezeroa bera ez denean. Bere ardura izaten da azkeneko produktua zein izango den bezeroarekin adostea; horretarako, oso garrantzitsua izaten da bezeroaren arazo edo erronka hori ondo ulertzea: zerk eragin duen bizi duen egoera, zein ondorio dituen…

Berrikuntza proiektua garatzeko teknikariak lantalde baten laguntza izaten du. Lantaldea beste erakunde batzuetan dabiltzan teknikariek eta proiektu arduradunek osatzen dute; normalizazio prozesuetan eskarmentua duen jendea da, eta gaian duten interesarengatik edota gaian arituak direlako parte hartzen dute. Era horretan landutako gaiak dira, adibidez: laneko mezu elektronikoen erabilera, erakunde bateko eragileen lidergoa…

Baina Emuneko berrikuntza proiektu guztiak ez dira bezero jakin bati lotutakoak, beste batzuek gure metodologiari ekarpen orokorragoa egiten baitiote. Proiektu horiek askotariko jatorriak dituzte: zaintza bidez identifikatutako nazio edo nazioarte mailako esperientziak, teknikarion iritziekin garatu beharreko metodologiak, eta abar. Era horretakoak dira, esate baterako: euskara planeko eragileen artean diren erdaldunekin nola lan egin, pertsonen motibazioan oinarritutako euskara planen diseinua…

Halaber, beste erakunde batzuekin batera ere garatzen ditugu berrikuntza proiektuak; adibidez, Soziolinguistika Klusterraren edo Kontseiluaren bidez, urtero, bi edo hiru berrikuntza proiektutan hartzen dugu parte.

Berrikuntza proiektuekin gure metodologia, gure lanerako tresnak, sortzen eta berritzen ditugu. Metodologia hori bezeroaren etxean aplikatzen dugun aldiro ikasi egiten dugu, eta esperientziatik ikasitakoa lankideen artean partekatzeko beste bitarteko batzuk ditugu: mintegiak eta praktika komunitateak.

Bien arteko alde nabarmenena iraupena da. Mintegiak gai oso zehatzen inguruko bi ordu inguruko saioak dira. Gaiak teknikariok geuk proposatzen ditugu, eta interesa dugunok elkartzen gara elkarrekin kezkak, esperientziak, jakin-minak, gomendioak… partekatzeko. Praktika komunitatean, berriz, urtean hiruzpalau saio izaten dira gai orokorrago baten inguruan; esate baterako, erakundeetan euskararen inguruko motibazioan eragiteari buruzkoa da praktika horietako bat.

Euskararen normalizazioak adar asko ditu eta kontzeptu ikaragarri konplexua da. Beraz, guretzat ezinbestekoa da gure jarduna hobetzeko eta berritzeko lan egitea; bai proiektuen bidez, eta baita bezeroari zerbitzua ematerakoan egiten den lanaren bidez ere.

Bidaltzailea:  Emuneko Berrikuntza Arloa

Irakurtzen jarraitu...

KIDEn 2008an abiatu zuten Euskara Plana, eta oparoa izan da egin duen ibilbidea. Oparoa ez ezik, baita kasu aurreratua ere; hala aitortu zion Soziolinguistika Klusterrak 2012an. Lantalan-en aurretik ere aipatu izan ditugu KIDEko praktika onak; hizkuntza-politikaren gaineko artikulu honetan esate baterako. Oraingoan, langileen euskararekiko motibazioa nola lantzen duten azaltzeko eskatu diegu.Presentación1

KIDEn motibazioa ez dugu modu isolatuan eta inprobisatuan lantzen; planifikatuta eta ahalik eta modu integralenean egiten dugu bere lanketa.

A) Motibazioan eragiteko zuzeneko eta zeharkako pertsuasio bideak lantzen ditugu, biak baitira beharrezko eta elkarren osagarri.

a) Zuzeneko motibazioa: Joxpi Irastortzaren doktore-tesian oinarrituz, Erabilera Taldeak erabilera helburuen lanketarako ez ezik, hausnarketarako ere erabiltzen ditugu. Orain langileen gune naturalak baliatzen ditugu gero eta gehiago –Lankide Bilerak, kasu–, baina bitartekoak –hausnarketak– berdina izaten jarraitzen du.

b) Zeharkako motibazioa: lehiaketak, Euskararen Txokoa (ohar-taulan nahiz posta elektronikoz), Euskararen Eguna (KIDEn nahiz eskualde mailan), eta abar antolatzen ditugu.

Motibazio jardueretako edukiak aukeratzerakoan, berriz, bi irizpide hauek jarraitzen ditugu:

B) Momentuan esku-artean edo hizpide dituzten gertuko gaiekin lotura izatea, lanekoak izan daitezke edo bizitza arruntekoak; adibidez, kooperatiban bisioa lantzen ari garen une honetan, bisioa zer den edo Euskara Planaren bisioa zein izan beharko litzatekeen jarri dugu mahai gainean; edo, inguruko herrietako euskararen erabileraren edota ekimenen inguruan aritzen gara KIDEn antzeko egoerarik gertatzen den edo ez aztertzeko; edo, komunikabideetan euskararen inguruko berriren bat argitaratu baldin bada, lankideon artean partekatu dugu.

C) Neurketak egitea, eta neurketa horien emaitzak baliatzea; Pello Jauregik gomendatutakoari jarraiki, edozein esku-hartzeren aurretik eta ondoren neurketak egitea komeni da. Neurketa horien emaitzak motibazio jardueretan erabiliko ditugu datuak aztertu eta hausnarketa egiteko (Erabilera Taldeetan, adibidez). Jasotako informazioari arreta jarrita, eta aztertzeko edo gogoeta egiteko astia hartuz gero, eragina iraunkorragoa dela ikusi baitugu.

KIDEn, esaterako, urtean 3tan egiten ditugu isilpeko ahozko neurketak; eta, Euskararen Egunean, euskararen erabileraren marka hausteko erronka jaurtitzen diegu langileei, eta erronka lortu duten jakiteko egun horretan beste neurketa bat egiten dugu. Gero emaitzak aztertu eta konparatu egiten ditugu (erabilera, leialtasuna, hobekuntza…).

Beste adibide bat, 2 urtetik behin langileei egiten zaien erakunde kultura galdetegia da; galdetegi horretan 6 galdera Euskara Planari buruzkoak dira; 2009. urtetik galdera berberak egiten ditugu, horrela, urtez urtekoa konparatu eta bilakaerak aztertu ditugu.

Esan bezala, horiek guztiak langileak motibatzeko erabiltzen ditugu.

Lortutako emaitzek gure apustuaren egokitasuna berretsi dute, euskararen erabilera nabarmen handitu baita.

Bidaltzailea:  Urrate Etxaburu (KIDEko euskara teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...

Pello Jauregi EHUko irakaslea da Hezkuntzaren Teoria eta Historia Sailean; besteak beste, “Kuadrillategi” egitasmoa eta “Aldahitz: eusle metodologia eta hizkuntza ohituren aldaketa lan munduan” proiektua koordinatu ditu; Moti+Batu jardunaldietan eman zuen Portaeratik jarrerara: jokabide urratzaile, egokitzaile eta eragozleak hitzaldiak ere izan du han eta hemen oihartzuna. Oraingoan, berriz, EMUNeko lankideoi eman berri dugun “Nola txertatu eguneroko esku-hartzean ikerketa aplikatua?” hitzaldia izango dugu hizpide.

Pello Jauregiren iritziz, beharrezkoa da esku-hartzea ikerketaren eskutik joatea; esku-hartzeak noiznahi egiten ditugu, baina, gero, esku-hartze horien berri ematerakoan, zelofanez bildu ez ezik, ikerketarekin janztea komeni zaigu. Ikerketarekin sinesgarritasuna irabaziko du gure esku-hartzeak. Ikerketa diogunean, ez gara ari –nahitaez- prozesu konplexu bati buruz; neurketa sinple batetik datu, taula eta grafiko pila bat atera ditzakegu, eta baita ondorio interesgarriak ere.

Beraz, esku-hartzearekin batera ikerketa egitea komeni zaigu…

  1. Ikerketak zehaztasuna –irizpideak, adierazleak, aldagaiak eta abar zehaztea– eskatuko digulako.
  2. Ikerketak gero zein datu beharko ditugun aurrez pentsatzea eskatuko digulako, eta horrek proiektua osoaren ikuspegi orokorra geureganatzen laguntzen du.
  3. Esku-hartzearen komunikazioa egiterakoan, ikerketak sendotasuna eta argitasuna emango dizkiolako.

Edonola ere, ikerketak ere baditu bere muga edo ahultasunak:

  1. Oso dinamikoa dena estatiko bihurtzen dute datuek.
  2. Artifizialtasun kutsua ematen dio errealitateari. Esaterako, 4 maila duena “oso ona” multzoan sartzen badugu, eta “3,9” maila duenari, berriz, “ona” etiketa jartzen badiogu, errealitatea pixka bat desitxuratzen ari gara.
  3. Ikerketak serioegi edo matematikoegi hartzeko arriskua ere badago; adibidez, erabileran %12tik %14 igotzea positiboa izan daiteke… edo ez. Batzuetan, aldaketa txiki batetik erabateko ondorioak ateratzen ditugu eta, agian, ez da adierazgarria; errore-tarteak ere kontuan hartu behar dira.

Irakurtzen jarraitu...

Carmelo Urdangarin (Deba, 1932) ekonomialaria eta kultur arloko pertsona ezaguna da. Danobat kooperatiban egin zuen lan, baina berak egindako lana oparoa da. Horren erakusgarri, 20 liburu inguru ditu argitaratuta; antzinako ofizioen arlokoak dira liburu horietako asko. Bere ibilbidearengatik errekonozimendu asko jaso ditu, besteak beste, Debegesak ematen duen Gure Balioak saria. Guk, Elgoibarko makina-erremintak ospatu berri duen 100 urteurrenaren aitzakian, Carmelorengan jo dugu lehen urte haiek nolakoak izan ziren jakin asmoz.

7c4dc916-7643-43c8-8450-a13f6659b910

Argazkia: Debegesa

Nola izan zen makina-erremintaren sorrera Elgoibarren?

Elgoibarren makina-erremintaren sorrera ez zen egun batetik bestera gertatu, prozesu baten emaitza izan zen; Fundiciones San Pedro* labe garaiak, adibidez, aurretik zeuden. Horrez gain, erlojugintzan edo burdinsareak egiten ospe handia zuten Elgoibarko fabrikatzaileek, eta estatu osoan saltzen zituzten euren produktuak. Beste horrenbeste esan dezakegu Eibarko armagintzari buruz ere, ia 700 urteko ibilbidea egin baitu. Beraz, garai hartan, duela 100 urte, know-how handia zegoen metatuta Elgoibar eta inguruko herrietan, eta hori guztia baliatu zen makina-erremintako lehen tailerrak martxan jartzeko.

Nortzuk izan ziren lehen aitzindari haiek? Nolakoak ziren?

Esango nuke bi tipologiatako jendea zegoela: batetik, oso ohikoa zen tailer batean lanean ari zen langile batek lana uztea eta bere tailer propioa jartzea. Horrela, eta denbora gutxian, asko ugaritu ziren makina-erremintako tailerrak. Bestetik, beste sektore batzuetako enpresariek makina-erremintan negozioa egon zitekeela ikusi zuten, eta dirua inbertitzen hasi ziren. Urte batzuk beranduago, frankismoa egoteak ere lagundu egin zuen neurri batean; izan are, beste herrialdeekin hartu-emanik ez zegoenez, Elgoibarko eta Euskal Herri osoko enpresak babestuta egon baitziren.

Hizkuntzei dagokionez, zein zen hasierako urte haietan nagusi?

Elgoibarren jende gehiena euskalduna zen, eta hitz egin ere euskaraz hitz egiten zuten; eta, lantegietan kaleko errealitatea islatzen zenez, lantegietan ere euskaraz hitz egiten zen nagusiki. Eta bezeroekin eta hornitzaileekin beste horrenbeste; gehienak Euskal Herrikoak zirenez, haiekin ere gehienetan euskaraz izaten zen harremana. Idatzizkoari dagokionez, estatutuak eta halako idatzi formalak gaztelaniaz egoten ziren, nahiz eta, gero, oharrak idazterakoan edo apunteak hartzerakoan askotan euskara erabili; erremintak aipatzerakoan ere, barautsa edo mailuka (mailua) esaten zen, euskarazko izenak erabiltzen ziren, alegia.

Hizkuntzen erabilerarekin jarraituz, 100 urte hauek bereizi beharko bazenitu, zein garai aipatuko zenituzke?

Lau garai bereiziko nituzke: 1) aipatu dudan bezala, lehen urteetan euskara zen nagusi; 2) 1930. urteko hamarkadan, enpresak Espainian saltzen hasi zirenean, estatuko bezeroekin gaztelania erabiltzen hasi ziren, eta zer esanik ez frankismoa iritsi zenean, orduan barne harremanetan ere gaztelania nagusitu baitzen; 3) 1960. urteko hamarkadan nazioartekotze prozesua hasi zen; lehendik inguruko herrialdeetan (Frantzia, Italia…), eta poliki-poliki beste herrialde batzuekin hartu-emanak izaten hasi ziren enpresak. Horrekin batera ordura arte arrotzak ziren hainbat hizkuntza gure enpresen egunerokoan agertzen hasi ziren; 4) azken urteetan euskara berriz bueltatzen ari da lantegietara, eta gero eta gehiago erabiltzen da, nahiz eta atzerriko hizkuntzen presentzia eta hizkuntza kopurua ere areagotu egin diren nabarmen.

* “La Fábrica de Hierros y Aceros San Pedro de Elgoibar – Más de un siglo de Historia 1876-1990”, Carmelo Urdangarin

Irakurtzen jarraitu...

Gaizka Garitanok garbi dauka euskaraz ez egiteak ondorioak dituela kirol arloan. Erantzukizuna bere egin, eta nonahi eta noiznahi egiten saiatzen da. Hori egiteak, ordea, kalte egin dio profesionalki. Eragindako olatua aberatsa izan da kirol, komunikabide eta herritarren artean, uste, aurreiritzi eta ezarritako hizkuntza arauak auzitan jarri baititu. Gaizka Garitano eredu izan da gutariko askorentzat, bere balioekin koherente eta ausart. Eibar taldean bertan ere utzi du bere alea, prentsa arduraduna alboan izan baitu hizkuntzaren dema horretan.

356281921_bbbdd9675c_o

Argazkia: flickr

Eta Kittok maiatzaren 25ean antolatutako Euskararen transmisioaren inguruko mintegian bere esperientzien berri eman zigun Gaizka Garitanok beste askorekin batera.

Horietako beste esperientzia bat Gipuzkoako Foru Aldundiak Udal<>ekin egitasmoan Emunen laguntzarekin landutako ikerketa izan da. Biak euskaldunak izanda, bikotekidearekin gaztelaniaz aritzen diren gurasoen bizipen, uste eta iritziak bildu dituzte ikerketa kualitatibo horretan.

Gurasoak, Gaizka Garitano bezala, hizkuntzaren transmisioan duten erantzukizunaren jabe dira, eta horregatik egiten diete seme-alabei euskaraz. Baina bikotekide euskaldunari gaztelaniaz egiteagatik, zer, ezer gertatzen al da? Hor ere eredu izan behar al dute? Gaiak erpin asko ditu baieztapen borobilak egiteko. Hona ondorio aipagarrienak:

a) Hizkuntza ohiturak aldatzea zaila dela barneratuta dute ikerketan parte hartu duten gurasoek. Batzuk ez dira saiatu ere egin bikotekidearekin euskaraz egiten. Saiakerak egin dituztenen artean, batzuek harreman hizkuntza euskalduntzea gatazka-iturri bihurtzeko arrazoi izan daitekeela sumatu dute, gehienetan batek euskara maila baxuagoa duelako. Halakoetan, penaz, saiakera alde batera uztea erabaki dute.

b) Azkenaldian kanpainak egin dira gurasoak eredu direla azpimarratzeko eta ohartarazteko gurasoek euskaraz jakin arren gaztelaniaz egiten badute, seme-alabek etorkizunean ere ez dutela egingo. Horren aurrean, gurasoek aipatu dute hizkuntza arloan, beste arloetan bezalaxe, seme-alabentzat eredu direla. Baina bat du, ordea, baieztapen horrek. Ez dute uste euren jokaera determinatzailea denik. Lagunarteak, auzoak, eskolak, teknologia berriek ere eragiten dute seme-alaben hizkuntza ohituretan.

c) Gune euskaldunetako zenbait guraso kezkatuta daude seme-alaben gaztelania mailarekin. Horrek eskola eta familia batzuetan nahasmena sortzen du, eta gaztelaniaz praktikatzeko guneak eta uneak sortzea eragiten ari da. Esaterako, asteburuetan tarte bat hartzea familian gaztelaniaz egiteko, 4-5 urteko umeari batek gaztelaniaz egitea, eta abar.

Ez dakigu joera horiek ohikoak diren ala ez, horretarako ikerketa kuantitatiboak egin beharko genituzkeelako. Hori bai, lehentasuna du bigarren hizkuntzaren ikaskuntzaren prozesua zein den argitzea familia eta eskoletan. Nahasmen handia dago. Ikaste prozesua adin eta gune soziolinguistikoaren arabera nola gertatzen den azaltzeak saihestuko du esperimentuak egitea eskola eta familia batzuetan.

d) Familietan hizkuntza ohiturak erdaldundu daitezke seme-alabak nerabezarora iristean. Aldaketa seme-alaben aldetik zein gurasoen aldetik etor litekeela uste dugu, mahaiaren bueltan hizkuntzak nahasten hasi eta erdalduntzen has daitezkeela ikusi baitugu.

Komeniko litzateke fenomeno horren zabalpena eta joera zein den ikusteko ikerketak egitea etorkizun hurbilean.

Ikus daitekeen moduan, pasatu, gauza asko pasatzen ari dira etxeko hizkuntzan. Buruz buru jokatzea dagokigu orain, jakinda bikotekideen harremanak aldatzen saiatzea baino lehenagoko lanak baditugula.

Bidaltzailea:  Amaia Balda (EMUNeko euskara teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...