Soziolinguistika Klusterrak, EHUrekin eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzarekin lankidetzan egin duen esperientzia pilotua da ALDAHITZ. 2014an EAEko hiru lantegitan jarri zen martxan, horietako bat Fagor Arrasate Markinan; EHUko irakasle den Pello Jauregi doktoreak zuzendu zuen, Soziolinguistika Klusterreko Pablo Suberbiolaren laguntzaz.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/samsteele/2840859065

Interbentzioa aplikatzen zen lantegian dinamika berri bat sortzea zen helburua, lankideen arteko eguneroko harremanetan euskaraz gehiago egiteko aukera emango zuena. Hain zuzen ere, Automatismoetako Departamentuan horrelako dinamika baten bila genbiltzan aspalditik, ezagutza oso altua izan arren, erabilerarekiko kezka baitzegoen. Gainera, interbentzioko baldintzak betetzen zituen departamentu horrek, euskarazko ezagutza edo ulermen maila langile guztiek zutelako eta esperientzia hori garatzeko erabakia aho batez hartu zutelako.

Lehenengo, denen oniritziz, EUSLEAK aukeratu ziren, hau da, esperientziak irauten zuen bitartean barruko harremanetan euskarazko jardunari eutsiko ziotenak. Hori da, hain zuzen ere, egitasmo honen metodologia edo ardatza: EUSLEEK eguneroko jardunean euskarari eustea. Lehen hilabeterako, 15 langileren artean 2 eusle aukeratu ziren eta beste 2 bigarren hilabeterako. Horrekin batera, beraien artean koordinatzaile bat hautatu zen datuak bidaltzeko. Jarraian, langileen arteko hizkuntza-ohiturak modu aitortuan jasotzeko lehen mintzagrama egin zen. Bi hilabeteko interbentzioa bukatu zenean 2. mintzagrama osatu zuten. Hiru hilabetetako etena egin, eta 3. mintzagrama egin zen. Emaitza:

Grafikoa

Balorazioa oso positiboa izan zen hasierako erronka bete zelako eta interbentzioak emaitza onak eman zituelako: 8 puntuko igoera. Bestalde, dinamika sinplea izateak ere asko lagundu zuela aipatu ziguten langileek. 2015ean ere ALDAHITZeko dinamikak jarraipena izango du eta bertan parte hartuko dugu.

Bidaltzailea: Jose Mari Legarra (Fagor Arrasateko Muntaketa Elektrikoetako talde burua)

Irakurtzen jarraitu...

Gaur egun 360 bazkide dituen Eika kooperatiba 1973. urtean sortu zen Etxebarrin (Bizkaia), Lea-Artibai eskualdean. Bazkide gehienak Lea-Artibai eskualdekoak edo ingurukoak izanik, %89k daki edo ulertzen du euskara. Aurretik ere kasu aurreratu gisa nabarmendua izan du, besteak beste Soziolinguistika Klusterrak. Oraingoan, praktika on bat azaltzeko eskatu diegu, makinak euskaratzen egin duten bidea, hain zuzen ere.

Aurkezpena1

Eika Mondragon Korporazioko Industria Arloko Osagaien Dibisioan dago, eta sutegi elektrikoentzako osagaiak egiten ditugu bertan: bitrozeramikentzako foku irradiatzaileak, eta labeentzako erresistentzia elektrikoak. Eika Taldeko kide ere badira Poloniako planta (EPL), Txekiakoa (CZEika) eta Mexikokoa (EMX).

Euskara Planari dagokionez, honako hau da gure helburu nagusia: Etxebarriko Eika kooperatiban lan hizkuntza eta langileok jasotzen dugun zerbitzu hizkuntza euskara izatea, eta eskualdean eragile moduan jardutea.

Hortaz, euskara planaren helburu nagusia ezagututa, eta Eika industria enpresa dela kontuan izanik, tailerreko makinen arloan aparteko esfortzu eta inbertsio pertsonal eta ekonomikoa egin dugu; izan ere, tailerrean dago langile kopuru handiena –300etik gora makina daude tailerrean, eta 360 bazkideetatik 272 zuzeneko langileak dira–.

Horren erakusgarri, Eikako prozeduretan –inbertsio berrien prozeduran zehazki–, jasota dago makinek euskarazko aukera izan behar dutela, bai botoietan, bai pantailetan. Eta hornitzaileak aukerarik ematen ez duenean, Eikan bertan euskaratzen dira.

Horrela, 15 urtez euskararen normalizatzen jardun ondoren, tailerreko makinen kasuan lortu ditugun emaitzak azpimarragarriak dira:

1) Makinen botoiak: %86 euskara hutsez daude.

Izan ere, Eikako euskararen eskuliburuan jasota dago barne errotuluak –eta, beraz, makinen botoiak– euskara hutsez jarri behar direla.

Zergatik euskara hutsez? Gaztelaniazkoa ere begi aurrean daukagun bitartean euskaldunoi gehiago kostatzen zaigulako euskarazko hitza edo adierazpena geureganatzea. Euskara hutsean jarrita, ordea, euskaldunoi gure hizkuntza ohiturak aldatzeko eta euskarazko adierazpen berriak ikasteko bidea zabaltzen zaigu.

Euskaraz ez dakitenei, bestalde, ahoz azaltzen zaizkie errotuluek zer esan nahi duten (ez da txuletarik erabiltzen); berehala ikasten dute, euskarazko hizkuntza paisaiara ohitzen dira, eta apurka-apurka eta modu errazean euskararen munduan integratzeko ateak zabaltzen zaizkie. Guztiontzako da onuragarria.

2) Makinen aginte panelak eta pantailak: %73 euskaraz ere badaude –horietatik %90ean euskarak dauka lehentasuna, pantaila automatikoki jartzen baita euskaraz–.

Oraindik ere badira euskarazko aukerarik ez duten makina gutxi batzuk, bere garaian hizkuntza bakarrean egoteko diseinatu zirelako; makina horietako gehienak zaharrak dira.

Lan eta lorpen honen oinarrian, Eikako langile guztien nahia eta inplikazioaz gain, Eikako organoen euskararen aldeko apustu argia dago: euskara Eika barruko lan hizkuntza izatea, horretarako euskaraz lan egiteko langileen gogoa eta irakaskuntza arloan egindako lana aprobetxatuz.

Bidaltzailea: Ainhoa Irureta (Eikako produkzio arduraduna eta euskara koordinatzailea)

Irakurtzen jarraitu...

Carrefour Oiartzunen 2004. urtetik dute euskara plana martxan. Motibazioan, ezagutzan eta erabileran eragiteko askotariko ekintzak egin dituzte orain arte; horren haritik, iaz, Bikaineko oinarrizko ziurtagiria eskuratu zuten. Hainbat eremutan eragin ondoren, orain, bezeroekin euskarazko harremana ziurtatzea jarri dute erronkatzat.

DSC00018 (2)

Pasa den irailetik, astero, eta 2013an hasitako ikastaro bati segida emanez, Oinarrizko Euskara ikastaroa ematen ari gara bezeroekin lanean ari diren hainbat langileri Carrefourren. Bezero euskaldunekin ohiko harremanetan euskaraz moldatzea da ikastaroaren helburua. 15 minutuko ikastaro hau kutxa, frutategi, urdaitegi, harategi eta arrandegiko langileei dago bideratuta, eta ohiko agurrak, zenbakiak, bezeroarekiko ohiko harremanak eta beste hainbat nozio lantzen ari gara.

Carrefourrek, horrela, euskarazko zerbitzua bermatu nahi die hala nahi duten herritarrei; horregatik, aurten ere, bezeroekin harremanik handiena duten ataletako langileei bideratu nahi izan da oinarrizko euskara lantzeko ikastaro hau.

Bidaltzailea: Angel Mari Jauregi (Carrefour Oiartzuneko Giza Baliabideen arduraduna)

Irakurtzen jarraitu...

MONDRAGONek eta Mondragon Unibertsitateak (MU) euskararekiko duten konpromisoa dela-eta, euskaraz hobekien idatzitako titulu ofizialetako amaierako bi lan (gradu edo master amaierakoak) saritu dituzte aurten, laugarrengoz. Sariek lanen txostenaren euskararen kalitatea eta egokitasuna saritzen dituzte.

Arizmendi Ikastolan Josune Etxanizek egindako lan batek jaso du lehen saria, eta Electra-Vitorian Ander Elustondok egindakoak bigarrena.

lantalan_MU

Electra-Vitoriako tutorea, Eider Olabe -argazkian eskuinetik bigarrena- Anderren izenean saria jasotzen

Sari hau MONDRAGON Korporazioaren Euskara Batzordearen ekimenez sortu zen eta unibertsitatetik lan-mundura pasatzen diren ikasleek ikasketa amaierako lanak euskaraz egitera animatzea du helburu.

Mondragon Unibertsitatean, 2014an, guztira 277 lan egin ziren euskaraz (2013n 176 izan ziren). Bestalde, sarietan parte hartzeko 5 baldintzak kontuan hartuta (MUko ikaslea izatea; lana MONDRAGONeko erakunde batean egitea; txostena euskaraz idaztea; 2014an aurkeztea; 9 edo hortik gorako nota akademikoa izatea) sarietara 20 lan aurkeztu ziren 2014an (2013an 32 izan ziren).

Electra-Vitoriari saritutako lanak “Barne-logistikaren hobekuntza eta muntaketa-prozesuetako lan-kargaren orekatzea, igogailuen fabrikazioan” izenburua zuen eta, esan bezala, Ander Elustondo gasteiztarrak egindakoa zen.

Ander, une honetan, Kopenhagen ari da Operazioen Analisia eta Kudeaketa espezialitatean masterra egiten, baina aurreko ibilbidea Duranako Ikasbidea Ikastolan –DBH eta Batxilergoa–, Mondragon Unibertsitatean –Industria Antolakuntzako Ingeniaritza Gradua– eta Electra-Vitorian –ikasketa amaierako lana– egin zuen.

Anderri sariaren errudunen gainean galdetuta, Electra-Vitoriako lan-taldeak emandako babesa oso garrantzitsua izan zela nabarmendu digu. “Babes horrek aldaketak eta hobekuntzak gauzatzen lagundu zidan, jendea motibatzen batik bat. Horrek proiektuaren arrakastan zeresan handia izan zuen. Horrez gain, bai Eiderrek –Electra-Vitoriako tutoreak– eta bai Aitorrek –unibertsitateko tutoreak– emandako aholkuek lana hasieratik bide onean jartzen lagundu zidaten”.

Sari honekin Electra-Vitoriak 2014. urtea biribildu du, duela 3 hilabete Lazarraga saria jaso baitzuen.

Irakurtzen jarraitu...

Azken asteetan, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideen dekretuaren betetze-maila aztertu du Eusko Jaurlaritzak, alde batetik, eta Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak, bestetik.

Aurkezpena1

Kontseiluak egindako azterketan, besteak beste, Pesa eta Dbus garraio enpresak aipatzen dira, eta azterketa horren arabera, biek ere bete egiten dute txartel fisikoak eta elektronikoak euskaraz emateko eginbeharra.

Txartel fisikoei dagokionez, bi enpresa horien kasuan 2011. urtean egindako azterketak erakutsi zituen emaitza onak errepikatu dira oraingoan ere. Txartel fisikoak behar bezala daude, euskara gutxienez gaztelaniaren maila berean, eta dataren formatua bera ere euskaraz dago, hau da, uuuu/hh/ee hurrenkeran.

Txartel elektronikoei erreparatuz gero, bi enpresen kasuan txartelak erosteko prozesua euskaraz egiteko aukera eskaintzen da eta, gero, aukera hori, beste kasu batzuetan ez bezala, erreal bilakatzen da.

Laburbilduz, eta jasotako frogak aztertu ondoren, bi enpresa horiek txartel fisikoen zein elektronikoen kasuan 123/2008 Dekretuak gaiari buruz esaten duena betetzen dutela ondorioztatzen da. 2011. urtean egindako azterketaren emaitza errepikatu den heinean, argi dago bi enpresa horiek euren bezeroen eskubideak bermatzen jarraitzen dutela.

Eusko Jaurlaritzaren azterketaren arabera, eta sektore pribatuari dagokionez, dekretuaren betetze-maila apala da, batez beste %22koa.

Halere, alde handiak daude sektore batzuetatik besteetara; batez besteko horretatik gora azaltzen dira finantza-erakundeak, %50eko betetze-mailarekin, merkataritza-kate handiak (%35,3) eta garraioak (%25,5). Batez bestekotik behera daude, aldiz, posta eta komunikazioa (%16,7), energia (%7,1), merkataritza oro har (%6,3; merkataritza-guneetan %3 eta hipermerkatu eta supermerkatuetan %1) eta etxebizitza (%2,4).

Eusko Jaurlaritzak egindako azterketa kualitatiboaren arabera, bezeroaren eskaera da sektore pribatuan eragin handiena duen faktorea.

Irakurtzen jarraitu...