Euskarak berezko zeinuen hizkuntza al du edo mundu osorako zeinuen hizkuntza bakarra dago? Mimika al da? Noizbait halako edo antzeko zalantzak izan dituenari Miren Lazkanok, EMUNeko aholkulariak, egindako HIZNETeko sakontze-egitasmoa irakurtzea gomendatzen diogu. Jarraian jaso dugu Mirenek, guk eskatuta, egin digun proiektuaren laburpena:

71915_3f9fd7d161_z

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/istolethetv/71915

Gorrak entzuleez inguraturik bizi dira. Komunitate txikia osatzen dute –mila jaioberritik bat gor sakona da– eta, gainera, sakabanaturik bizi dira. Arrazoi horiek eta beste batzuk tartean direla, gorren komunitatea ikusezina eta arrotza da oro har gizartearentzat eta, horren ondorioz, zeinu hizkuntzei buruzko hainbat aurreiritzi nahiko zabaldurik daude egun gizartean.

Batetik, esan beharra dago zeinuen hizkuntzak ez direla mimika, izan ere, mimika hutsa balira entzuleok gai izango ginateke ulertzeko, eta agerikoa da ez dela hala gertatzen. Bestetik, oso ohikoa da pentsatzea zeinuen hizkuntza bat eta bakarra dela. Uste okerra da hori ere, zeinuen hizkuntza asko baitaude munduan, gorren komunitate bakoitzak berea du: Espainiako Zeinuen Hizkuntza, Kataluniako Zeinuen Hizkuntza, Amerikako Zeinuen Hizkuntza… Azkenik, jende askok uste du zeinuen hizkuntzak zeinuetara ekarritako ahozko hizkuntzak direla. Aurreko baieztapen hori indargabetzeko nahikoa da azaltzea Mexikon eta Estatu Batuetan zeinuen hizkuntza bera edo oso antzekoa erabiltzen dutela, eta Britainia Handikoa eta Estatu Batuetakoa, berriz, oso desberdinak direla.

Euskal Herrira etorrita, hemen bi zeinu hizkuntza erabiltzen dira: Espainiako Zeinu Hizkuntza eta Frantziako Zeinu Hizkuntza. Baina sakontze-egitasmoan azaltzen den moduan, elkarren artean ulergarriago dira nolabait zeinu hizkuntzak ahozko hizkuntzak baino, eta mugaz bi aldeetako gorrek elkar ulertzen dute arazo handiegirik gabe. Arrazoi desberdinak egon litezke ulergarriago izate horren atzean; gehiago jakin nahi izanez gero, egitasmoko testuan informazio osoagoa dago.

Bestalde, zeinuen hizkuntzak badituzte antzekotasunak ahozko hizkuntza gutxituekin. Zeinuen hizkuntzak, ahozko hizkuntza gutxituak bezalaxe, diglosi egoeran bizi dira, hizkuntza menderatzaileak funtzio ugari bereganaturik dituela –hizkuntzari prestigioa ematen diotenak batik bat: zientzia eta politikarako hizkuntza, goi mailako gizarte taldeen hizkuntza, hezkuntzarako hizkuntza…–. Esan daiteke, bestalde, bai zeinu hizkuntzen bai ahozko hizkuntza gutxituen erabiltzaileek, euren hizkuntzen urte luzetako bazterketaren ondoren, harrotasun ezak eraginda, autogorroto sentimendua garatu izan dutela euren kulturarekiko eta hizkuntzarekiko. Bukatzeko, Euskal Herrira etorrita, aipatuko nuke bi kasuetan herri mugimenduek izan duten garrantzia. Ume gorren gurasoek sortutako elkarteek bultzada handia eman zioten gorren komunitateen eskubideak aldarrikatzeko mugimenduari. Euskararen kasuan, gizarte antolatuak egindako lan eskerga gure hizkuntza normalizatzeko bidean oinarri sendo bat izan da azken berrogeita hamar urteotan.

Bidaltzailea:  Miren Lazkano (EMUNeko aholkularia)

Irakurtzen jarraitu...

Emunek garatzen dituen euskara planetan hainbat gauza egiten ditugu Euskararen Egunera begira. Egun horretarako 10 ideia proposatu nahi ditugu, egingo diren 10 ekimen, hain zuzen ere.

Euskararen Eguna 2014-12-03

1. Egun bat, esaldi bat: Hazi fundazioan 2014ko abenduaren 3tik aurrera, egunero intranetean euskarazko esaldi bana jarriko dute hurrengo urteko abenduaren 3ra bitartean.

2. Gaztainondoaren adaxkak: Fagor taldeak antolatuta, euskara planarekin hasi zirenak omenduko dituzte ikus-entzunezko lan batekin. Amets Arzallus bertsolariak ere hartuko du parte eta gaztain erreak ere banatuko dira parte-hartzaileen artean.

3. Gurutzegrama lehiaketa: Niessen-en langileen artean euskarazko gurutzegrama lehiaketa egingo dute. Bi egongo dira: bata errazagoa eta bestea zailxeagoa.

4. Zeinek gehiago egin: ULMA taldean erronka jarri dute. Abenduaren 3an euskararen ahozko erabilera neurtuko dute negozio guztietan, eta euskararen erabilera gehien igotzea lortzen duen negozioak eskuratuko du euskal makila.

5. Ikasleentzako eta langileentzako jokoa: Danobatgroup-en Euskararen Egunaren aurretik kooperatiba taldeak enpresak dituen herrietako DBH 3 eta 4 eta Lanbide Heziketako ikasleentzako joko bat prestatu du (guztira 1.500 ikasle inguru). Ariketa webgunean jarri eta ikasleak horra sartu beharko dira. Erregistratuta geratuko da ariketa eta Euskararen Egunean zozketa egingo da parte-hartzaileen artean (9 eskoletarako tablet bana). Ariketa bera langileen artean ere zabalduko da (1.000 langile inguru) eta 6 tablet zozketatuko dituzte parte-hartzaileen artean.

6. Euskararen komunitatea osatu: Kiden aurten puntueus komunitatearen inguruan arituko dira. Eta hori aitzakiatzat hartuta, Kideko euskararen komunitatea irudikatuko dute. Horretarako, kartel handi bat egin dute. Langile bakoitzak bere ekarpena egiteko aukera izango du. Horrez gain, pegatinak ere aterako dituzte langile bakoitzak bere izena idazteko bertan. Ni ere .eus naiz.

7. Errekonozimendua: EIKAn euskararen erabilera handitzeko ahaleginetan ibili dien eragileei errekonozimendua egingo zaie. Horretarako, paneletan jarriko dira ahozko azken neurketen datuak eta ondoan euren argazkiak.

8. Informazio mahaiak epaitegietan: Donostia, Bilbo, Gernika, Eibar eta Tolosako epaitegietako hall-etan mahaiak jarriko dituzte informazioa zabaltzeko 10:00etatik 13:00etara. Informazio gunera hurbiltzen diren abokatu, prokuradore, herritar eta abarri informazioa emango diete. Informazio gehiago @auziaeuskaraz.

9. Lehiaketa: Zein da zuretzako euskal pertsonarik esanguratsuena? Zergatik?”: zuretzako euskal munduko pertsona ezagunena, erreferentea (izan) dena euskararentzako eta zergatik. Edozein garai eta arlotakoa izan daiteke (kultura, kirola, politika…). Erantzun guztiak jaso eta abenduaren 3an bertan bozketa bidez aukeratuko dugu guztion artean pertsonaiarik esanguratsuena hamaiketakoa hartzen dugun bitartean 2. bozketa baten bidez. Irabazleak Zuberoako ikastolek Gabonetarako prestatzen duten otarra jasoko du. LKS Ingeniaritzan egingo da ekimen hau.

10. Abestia grabatu: IK4-IDEKOn bertako musikariekin abesti bat grabatu dute; bideoklipa egiten ari dira eta abenduaren 3an lau haizetara zabalduko da.

Irakurtzen jarraitu...

Badira urte batzuk DANOBATGROUP kooperatiba taldeko enpresek euskara planak dituztela martxan, eta plan horietatik sortutako lanak argitaratu eta jende guztiaren eskura jartzen dituzte. Lan horien artean, aurten, berrituta eta osatuta aurkezten du makina erreminta arloko irudiak zein hitzak euskaraz kontsultatzeko aukera ematen duen hiztegia.

L1210168 (2)

Hiztegi honek, batetik, gaztelaniatik euskarara eta euskaratik gaztelaniara kontsulta teknikoak egiteko aukera eskaintzen du. Bestetik, DANOBATGROUPen diseinatzen eta ekoizten diren hainbat makinaren irudiak ere agertzen dira, eta irudi horietan hiztegiko hitzak ikus daitezke. Horrez gain, nahi duen guztiak proposamenak egiteko aukera izango du; adibidez, hitzen bat ez badu aurkitu.

Ondorengo URLan dago denentzat eskuragarri http://hiztegia.danobatgroup.com/ eta, bertan sartutakoan, paperean argitaratzeko aukera izango du.

Artezteko makina, tornu, ebaketa eta zulaketako makina, xafla transformaziorako teknologia, eta fresatzeko makinetako terminoekin osatu da batez ere. Baina, termino horiez gain, beste hainbat ere jaso dira: artezketa prozesua definitzeko erabiltzen diren hainbat hitz, Danobat kooperatibak argitaratutako Tailerreko Eskuliburu Teknikokoak, Ideko kooperatibak lantzen diharduen osasungintza, aeronautika eta trenen sektoreko hitzak…

Etengabe lantzen ari den hiztegia da eta, noizean behin, eguneratu egingo da taldeko beste kooperatiba batzuetako terminoekin eta eguneroko lanean erabiltzen diren bestelako hitzekin.

Irakurtzen jarraitu...

Bukatu da 2014ko Bikain ziurtagiriaren prozesua eta, aurten ere, hainbat enpresak lortu du ziurtagiria. Fagor Arrasate da enpresa horietako bat, euskara planak urteetan egindako ibilbideari esker, saria jaso baitute; zilarrezko Bikain ziurtagiria, hain zuzen ere. Hori dela-eta, Aritz Otxandianorengana hurbildu gara, eta ebaluazioaren gaineko nondik norakoak ezagutzeko galdetegi labur bat erantzuteko eskatu diogu.

Irudia1

Motzean…

  1. Titularra: egindako ahaleginak merezi izan du.
  2. Bereziki poztu naiz/nau… urte luzeetan euskararen normalizazioan egindako lanak aitortza izan duelako.
  3. Gertuago irteeratik ala helmugatik? Helmugatik gertuago.
  4. Bisita-egunetan zer zen nagusi, kafea ala ezki-ura? Nik neuk lasai samar bizi izan nuen, baina bazegoen tila bat gustura hartuko zuenik ere.
  5. Bikain ziurtagiria ez omen da ez auditoria eta ezta azterketa ere,… bidea egiten jarraitzeko tresna da guretzat.
  6. Pentsatuta dugu Bikain ziurtagiria non zintzilikatuko dugun: bazkideek ikusi ahal izateko lekuren batean.
  7. Bikain ziurtagiria jasotzera… ni neu joan nintzen, Fagor Arrasateko lehendakaria.
  8. Espero genuen… zilarra ateratzea.
  9. Ez genuen espero… hain puntuazio altua izatea.
  10. Fagor Arrasaten bikainak gara… organoek euskararen normalizazioari eman dioten bultzadan.
  11. Fagor Arrasaten bikainak izango gara… nahi duen guztiak %100ean euskaraz lan egiteko aukera duenean.
  12. Urrezko Bikain ziurtagiria lortzea… euskararen normalizazioaren bidean hurrengo mugarria izan behar da.
Irakurtzen jarraitu...

Enpresarean azokako “formazioa: etorkizuneko erronkak” solasaldian parte hartu berri du Jon Altunak, Mondragon Unibertsitateko (MU) errektoreordeak; erronka horien gainean gehiago jakin nahian berarengana hurbildu gara eta hainbat gauza interesgarri esan dizkigu.

Emunerako argazkia1

  • Hizkuntzen erabilerari dagokionean, zein da, une honetan, MUren hezkuntza-eredua?

Eleaniztasuna da Mendeberri proiektuan definituta dugun 4 ardatzetako bat –konpetentzien garapena, IKTen erabilera eta balioekin batera–; eleaniztasun hori nola kudeatzen dugun azaldu aurretik, komeni da historia pixka bat egitea, eta zein bilakaera izan dugun aztertzea: 1) MUren hastapeneko urteetan gaztelania hutsezko hezkuntza-eredua genuen; 2) bigarren fase batean bi lerro eskaintzera pasatu ginen, bata gaztelaniaz eta bestea euskaraz; 3) egungoa, erabaki estrategiko baten ondorioz ezartzea erabaki zena, 2007. urtetik dugu indarrean eta lerro bakarreko eredua da: euskara ardatz duen hezkuntza-eredu hirueleduna da; %60 inguru euskaraz, %20 gaztelaniaz eta beste %20 ingelesez, hain zuzen ere. Eredu hori erreferentzia bat da, eta nagusiko gure graduko eskaintzan garatzen da.

Mondragon Unibertsitateak enpresa eta erakundeen beharretara egokitzen du bere eskaintza eta, hizkuntzei dagokionean, uste dugu gure egungo eredua dela behar horiei hobekien erantzuten diena.

Dena den, kasu partikularrak edo salbuespenak ere egiten ditugu; gastronomia eta lidergo ekintzailearen graduak, esaterako, nazioarteko proiekzioarekin sortu ziren eta horietan euskarak duen presentzia txikia da; irekita gaude kasu partikular horietara, baina guk argi dugu zein den gure eredua, elkarren osagarri dira.

  • Nola irudikatzen duzu Mondragon Unibertsitatearen hezkuntza-eskaintza 10 urte barru?

Orain ari gara hausnarketa hori egiten, baina, dagoeneko, ikusten dira joera batzuk: IKTen gero eta erabilera handiagoa, curriculum malguagoa, erantzun pertsonalizatuagoa… Hizkuntzei dagokionean, ez dut uste etorkizunean egungo eredutik gehiegi aldenduko garenik.

  • Egungo eredu hirueledunera, beste hizkuntzaren bat gehitu al daiteke?

Ziurrenik, txineraren presentzia handitzen joango da. Horren erakusgarri, gaur egun, lidergo ekintzailearen graduan, txineraren oinarrizko formazioa jasotzen dute ikasleek, eta 3. mailan hilabete eta erdiko egonaldia egiten dute Txinan.

  • Zer egin dezake unibertsitateak lanean hasi behar diren edo gradu amaierako proiektuak egin behar dituzten ikasleek euskara gehiago erabil dezaten?

Batetik, azpimarratu beharrekoa da Emun moduko aholkularitzek kudeatzen dituzten euskara planei esker, fakultateetan eta enpresetan euskara lan-erreminta bihurtzen ari dela, eta harremanetan ere euskararen erabilera handitzen doala.

Bestetik, Mondragon Unibertsitateak, Mondragon Korporazioko Euskara Batzordearen mahai teknikoan parte hartzen du besteak beste, sari bat ere antolatzen dugu euskaraz egindako gradu amaierako proiektu onenarentzat eta ikasleei aukera horren berri ematen diegu. Horren fruituak ere jasotzen ari gara: bi urtean %40 igo dira euskaraz egindako gradu amaierako proiektuak.

Egia da, beste arlo batzuetan, etengabeko prestakuntzan eta ikerketa eta teknologien transferentzian, esaterako, ibilbide luzea dugula oraindik egiteko.

  • Nola ikusten da euskaraz egiten duen unibertsitate bat nazioartean? Nola begiratzen gaituzte?

Herrialde askotan gabiltza –Kolonbian, Mexikon, Saudi Arabian, Korean…–, horietan guztietan unibertsitate euskaldun bezala aurkezten gara eta ez dugu oztoporik ikusten, alderantziz; guk argi dugu nondik gatozen eta non gauden, eta haiek ere hori balioan jartzen dute; nire iritziz, balio jakin batzuekin lotutako kultura sendoa duten herrialdeek abantaila konpetitiboak dituzte.

Horrez gain, gure errealitatean berri emateko, atzerritik datozen ERASMUS ikasleentzat basque culture ikasgaia daukagu, ikasle guztiek egiten dutena.

Irakurtzen jarraitu...