Abenduan, Bilboko Bizkaia Jauregian, 180 lagun inguru batu ziren Eusko Jaurlaritzak euskarazko IKTen –Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak– inguruan antolatutako lehen mintegian, eta bertan aurkeztu zituen Joxe Mari Larrañagak, Fagor Automationeko barne merkatuko eta Portugaleko salmenta buruak, euskarazko CNCak –zenbakizko kontrolak–.

15430130223_c4084cd738_o

Argazkia: codesyntax

-  Noiztik erabil daitezke FAGOR CNCak euskaraz?

Orain dela 12 urtetik; lehendik genituen Europako beste 5 hizkuntz nagusien ondoan euskara gehitu genuen. Euskal Herriko ikastetxeetan eta unibertsitateetan zenbakizko kontrola zuten makina erremintak nola erabili ikasten ari ziren eta ari dira ikasleak; ikasle horiek aurreko ikasketak euskaraz eginda zituzten eta, pentsatu genuen, zenbakizko kontrolak euskaraz egonda, errazago ikasiko zutela funtzionamendua.

Ikuspegi komertzialetik, garbi daukagu gaurko ikasleak biharko bezero potentzialak direla; eta ikasleak Fagor CNCa erabiltzen ohitzen badira, gero, lantokian, makinak erosterakoan, Fagor CNCa nahiagoko dute.

-  Zer garrantzi dauka CNCa euskaraz egoteak?

Gure garaian, ikasketak erdaraz egiten genituen eta, lanean hasten ginenean, erdaraz jarraitzen genuen eta kosta egiten zaigu euskara erabiltzea. Gaur egungo gazteek, berriz, hasieratik euskaraz ikasi dute, eta lanean ere euskaraz pentsatuko dute eta, ondorioz, baita erabili ere. Eta hori da gakoa: erabiltzea.

- Euskarazko CNCak nolako harrera izan du, baduzue daturik?

Langile batzuk bai ikusi izan ditugu zenbakizko kontrolaren menuak euskaraz jarrita, baina enpresa gutxitan, eta ikastetxeetan beste horrenbeste, euskarazkoa gutxi erabiltzen dute.

Makinaren ekoizleak CNCa erosten du bere makinan jartzeko eta, CNCaren hizkuntza konfiguratzerakoan, erdara aukeratzen du normalean, hala ailegatzen da enpresara edo ikastetxera, eta horrela jarraitzen du. Ikastetxeen kasuan, irakasleak euskaraz ez badaki edo erabiltzeko ohiturarik ez badu, ez du kontrolean hizkuntza aldatuko eta erdaraz irakatsiko du.

Euskaraz jartzeko nahikoa da parametro bat aldatzea, eta doan da. Aukera hori hedatu beharra dago. Euskararen erabileraren beharra gizartean geroz eta gehiago zabalduz, eta gero eta jende gehiago kontzientziatuz, euskararen erabilera handituko da.

- Aurrera begira zer erronka duzue, bertsio gehiagotan euskara sartzea?

Bai, duela 12 urtetik hona garatutako modelo guztiek euskara dute barne: CNC 8055, CNC 8037, CNC 8070, CNC 8065 eta CNC 8060k.

- Zer moduz joan zen Bilboko mintegia?

Jende asko joan zen, eta hizlari gehienok “erabilera” hitza behin eta berriro aipatu genuen. Helduenok borondatea eta gogoa jarri behar dugu ohiturak aldatzeko, eta gazteei euskara erabiltzeko aukera erraztu, gero gazte horiek “automatikoan” joango dira-eta.

Irakurtzen jarraitu...

Oiartzungo NIESSEN enpresak Bai Euskarari ziurtagiria jaso zuen Rober Gutierrezen eskutik. Egoera baliatu du lantegiko NIK ESAN aldizkariak Roberrekin elkarrizketatxo bat egiteko. NIK ESANeko lagunek elkarrizketa plazaratzeko aukera eman digute. Honaxe emaitza:

Niessen_ziurtagiria_jasotzen

- Zer suposatzen du Bai Euskarari Ziurtagiriarentzat ABB-NIESSEN moduko enpresa batek ziurtagiria lortzeko prozesua abiatzeak?

Ziurtagiriaren Elkartearentzat garrantzi handikoa da ABB-NIESSEN bezalako enpresa traktore batek Bai Euskarari Ziurtagiria lortu izana; ziurtagiria bera prestigiatu egiten baitu eta eredu bat eskaintzen baitigu gainerako enpresei erakusteko modukoa. Eredu egoki bat hizkuntzaren kudeaketaren ikuspegitik.

Uste dut enpresak, oro har, konturatzen ari direla, pixkanaka bada ere, merkatuan eta euren egunerokotasunean hizkuntza ugari daudela. Hau da, hizkuntza bat erabil dezaketela enpresa barruko pertsonen artean, beste hizkuntza bat erabiltzen dutela nazioarteko ordezkaritzako langile batekin, eta hainbat hizkuntza erabiltzen dituztela  bezeroekin.

NIESSENen barneratuta dago euskara ezinbesteko osagaia dela lanean ari diren pertsonen artean, eta horri erantzun egokia eman behar zaiola.

- Euskara normalizatzeko ahaleginak ibilbide luzea du ABB-NIESSENen, baina, zure ustez, zein onura ekarri ahal izango dizkio ziurtagiriak NIESSENi?

Euskara eremu sozioekonomikoan txertatzea estrategikoa da hizkuntzaren normalizaziorako. Enpresen ikuspegitik ere, euskara txertatzea estrategikoa izan beharko litzateke. Bai Euskarari Ziurtagiriaren bitartez, hori lortzeko bidean egindako lanaren aitortza egiten diogu ABB-NIESSENi.

Onuren inguruan hitz egiten denean, beti aipatu izan da euskara lagungarria izaten dela merkatuan lehiakideek baino posizio hobea irabazteko garaian, bezero kopurua handitzeko, merkatu berrietan sartzeko edo-eta etekinak areagotzeko; produktu eta zerbitzuak bere hizkuntzan eskaini behar zaizkiola bezeroari, harreman-hizkuntza berak hautatu behar baitu, produktu eta zerbitzuak lehiakorrak eta kalitatezkoak izango badira, eta abar.

Kasu honetan nabarmenduko nuke Bai Euskarari Ziurtagiriak aitortu egiten diola ABB-NIESSENi urtetan garatutako lana; aitortzen zaie enpresari eta enpresa osatzen duten pertsona guztiei. Iruditzen zait kasu honetan onura handiena barrura begirakoa dela, euskara gertutasun eta konfiantzaren adierazgarri baita. Euskara erabilita eta konpromiso hori aitortuta, enpresarekiko atxikimendua areagotu eta motibazioa indartu egiten da lanean ari diren pertsonengan.

- Zure ustez, zeintzuk dira gaur egunean euskarak lan munduan sartzeko dauzkan erronka nagusiak? 

Espazioak euskalduntzea estrategikoa da hizkuntza batean normaltasunez bizi ahal izateko. Horregatik, berebiziko garrantzia du alor sozioekonomikoaren espazioetan euskarari lekua egiteak. Hor dugu erronka nagusia. Lanean ematen dugun denboragatik edota produktu eta zerbitzuen kontsumitzaile izateagatik, eragina du lan munduak gure bizimoduan eta hizkuntza jardueran.

Horretarako, gainera, garrantzitsua da lan mundua euskalduntzeari begira zeresana duen aktore bakoitzak (administrazioak, enpresek, sindikatuek, langileek, kontsumitzaileek…) zein funtzio bete behar duen argitzea. Guztion arteko elkarlana, osagarritasuna eta laguntza beharrezkoak dira. Horrek mesede egingo dio gure hizkuntzari.

- Bai Euskarari Ziurtagiriaz gain, zein beste proiektu ari zarete lantzen Ziurtagiriaren Elkartean? 

Enpresa munduaren euskalduntzean eragiteari begirako proiektuak ari gara garatzen. Bai Euskarari Ziurtagiriarekin batera, Enpresarean edo Lansarean lan-ataria bezalako ekimenak ari gara lideratzen. Alor sozioekonomikoko entitateen eta pertsonen arteko elkarlana ari gara sustatzen, euskarak dituen eremuak babesteko eta eremu berriak bete ditzan.

Irakurtzen jarraitu...

Euskarak berezko zeinuen hizkuntza al du edo mundu osorako zeinuen hizkuntza bakarra dago? Mimika al da? Noizbait halako edo antzeko zalantzak izan dituenari Miren Lazkanok, EMUNeko aholkulariak, egindako HIZNETeko sakontze-egitasmoa irakurtzea gomendatzen diogu. Jarraian jaso dugu Mirenek, guk eskatuta, egin digun proiektuaren laburpena:

71915_3f9fd7d161_z

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/istolethetv/71915

Gorrak entzuleez inguraturik bizi dira. Komunitate txikia osatzen dute –mila jaioberritik bat gor sakona da– eta, gainera, sakabanaturik bizi dira. Arrazoi horiek eta beste batzuk tartean direla, gorren komunitatea ikusezina eta arrotza da oro har gizartearentzat eta, horren ondorioz, zeinu hizkuntzei buruzko hainbat aurreiritzi nahiko zabaldurik daude egun gizartean.

Batetik, esan beharra dago zeinuen hizkuntzak ez direla mimika, izan ere, mimika hutsa balira entzuleok gai izango ginateke ulertzeko, eta agerikoa da ez dela hala gertatzen. Bestetik, oso ohikoa da pentsatzea zeinuen hizkuntza bat eta bakarra dela. Uste okerra da hori ere, zeinuen hizkuntza asko baitaude munduan, gorren komunitate bakoitzak berea du: Espainiako Zeinuen Hizkuntza, Kataluniako Zeinuen Hizkuntza, Amerikako Zeinuen Hizkuntza… Azkenik, jende askok uste du zeinuen hizkuntzak zeinuetara ekarritako ahozko hizkuntzak direla. Aurreko baieztapen hori indargabetzeko nahikoa da azaltzea Mexikon eta Estatu Batuetan zeinuen hizkuntza bera edo oso antzekoa erabiltzen dutela, eta Britainia Handikoa eta Estatu Batuetakoa, berriz, oso desberdinak direla.

Euskal Herrira etorrita, hemen bi zeinu hizkuntza erabiltzen dira: Espainiako Zeinu Hizkuntza eta Frantziako Zeinu Hizkuntza. Baina sakontze-egitasmoan azaltzen den moduan, elkarren artean ulergarriago dira nolabait zeinu hizkuntzak ahozko hizkuntzak baino, eta mugaz bi aldeetako gorrek elkar ulertzen dute arazo handiegirik gabe. Arrazoi desberdinak egon litezke ulergarriago izate horren atzean; gehiago jakin nahi izanez gero, egitasmoko testuan informazio osoagoa dago.

Bestalde, zeinuen hizkuntzak badituzte antzekotasunak ahozko hizkuntza gutxituekin. Zeinuen hizkuntzak, ahozko hizkuntza gutxituak bezalaxe, diglosi egoeran bizi dira, hizkuntza menderatzaileak funtzio ugari bereganaturik dituela –hizkuntzari prestigioa ematen diotenak batik bat: zientzia eta politikarako hizkuntza, goi mailako gizarte taldeen hizkuntza, hezkuntzarako hizkuntza…–. Esan daiteke, bestalde, bai zeinu hizkuntzen bai ahozko hizkuntza gutxituen erabiltzaileek, euren hizkuntzen urte luzetako bazterketaren ondoren, harrotasun ezak eraginda, autogorroto sentimendua garatu izan dutela euren kulturarekiko eta hizkuntzarekiko. Bukatzeko, Euskal Herrira etorrita, aipatuko nuke bi kasuetan herri mugimenduek izan duten garrantzia. Ume gorren gurasoek sortutako elkarteek bultzada handia eman zioten gorren komunitateen eskubideak aldarrikatzeko mugimenduari. Euskararen kasuan, gizarte antolatuak egindako lan eskerga gure hizkuntza normalizatzeko bidean oinarri sendo bat izan da azken berrogeita hamar urteotan.

Bidaltzailea:  Miren Lazkano (EMUNeko aholkularia)

Irakurtzen jarraitu...

Emunek garatzen dituen euskara planetan hainbat gauza egiten ditugu Euskararen Egunera begira. Egun horretarako 10 ideia proposatu nahi ditugu, egingo diren 10 ekimen, hain zuzen ere.

Euskararen Eguna 2014-12-03

1. Egun bat, esaldi bat: Hazi fundazioan 2014ko abenduaren 3tik aurrera, egunero intranetean euskarazko esaldi bana jarriko dute hurrengo urteko abenduaren 3ra bitartean.

2. Gaztainondoaren adaxkak: Fagor taldeak antolatuta, euskara planarekin hasi zirenak omenduko dituzte ikus-entzunezko lan batekin. Amets Arzallus bertsolariak ere hartuko du parte eta gaztain erreak ere banatuko dira parte-hartzaileen artean.

3. Gurutzegrama lehiaketa: Niessen-en langileen artean euskarazko gurutzegrama lehiaketa egingo dute. Bi egongo dira: bata errazagoa eta bestea zailxeagoa.

4. Zeinek gehiago egin: ULMA taldean erronka jarri dute. Abenduaren 3an euskararen ahozko erabilera neurtuko dute negozio guztietan, eta euskararen erabilera gehien igotzea lortzen duen negozioak eskuratuko du euskal makila.

5. Ikasleentzako eta langileentzako jokoa: Danobatgroup-en Euskararen Egunaren aurretik kooperatiba taldeak enpresak dituen herrietako DBH 3 eta 4 eta Lanbide Heziketako ikasleentzako joko bat prestatu du (guztira 1.500 ikasle inguru). Ariketa webgunean jarri eta ikasleak horra sartu beharko dira. Erregistratuta geratuko da ariketa eta Euskararen Egunean zozketa egingo da parte-hartzaileen artean (9 eskoletarako tablet bana). Ariketa bera langileen artean ere zabalduko da (1.000 langile inguru) eta 6 tablet zozketatuko dituzte parte-hartzaileen artean.

6. Euskararen komunitatea osatu: Kiden aurten puntueus komunitatearen inguruan arituko dira. Eta hori aitzakiatzat hartuta, Kideko euskararen komunitatea irudikatuko dute. Horretarako, kartel handi bat egin dute. Langile bakoitzak bere ekarpena egiteko aukera izango du. Horrez gain, pegatinak ere aterako dituzte langile bakoitzak bere izena idazteko bertan. Ni ere .eus naiz.

7. Errekonozimendua: EIKAn euskararen erabilera handitzeko ahaleginetan ibili dien eragileei errekonozimendua egingo zaie. Horretarako, paneletan jarriko dira ahozko azken neurketen datuak eta ondoan euren argazkiak.

8. Informazio mahaiak epaitegietan: Donostia, Bilbo, Gernika, Eibar eta Tolosako epaitegietako hall-etan mahaiak jarriko dituzte informazioa zabaltzeko 10:00etatik 13:00etara. Informazio gunera hurbiltzen diren abokatu, prokuradore, herritar eta abarri informazioa emango diete. Informazio gehiago @auziaeuskaraz.

9. Lehiaketa: Zein da zuretzako euskal pertsonarik esanguratsuena? Zergatik?”: zuretzako euskal munduko pertsona ezagunena, erreferentea (izan) dena euskararentzako eta zergatik. Edozein garai eta arlotakoa izan daiteke (kultura, kirola, politika…). Erantzun guztiak jaso eta abenduaren 3an bertan bozketa bidez aukeratuko dugu guztion artean pertsonaiarik esanguratsuena hamaiketakoa hartzen dugun bitartean 2. bozketa baten bidez. Irabazleak Zuberoako ikastolek Gabonetarako prestatzen duten otarra jasoko du. LKS Ingeniaritzan egingo da ekimen hau.

10. Abestia grabatu: IK4-IDEKOn bertako musikariekin abesti bat grabatu dute; bideoklipa egiten ari dira eta abenduaren 3an lau haizetara zabalduko da.

Irakurtzen jarraitu...

Badira urte batzuk DANOBATGROUP kooperatiba taldeko enpresek euskara planak dituztela martxan, eta plan horietatik sortutako lanak argitaratu eta jende guztiaren eskura jartzen dituzte. Lan horien artean, aurten, berrituta eta osatuta aurkezten du makina erreminta arloko irudiak zein hitzak euskaraz kontsultatzeko aukera ematen duen hiztegia.

L1210168 (2)

Hiztegi honek, batetik, gaztelaniatik euskarara eta euskaratik gaztelaniara kontsulta teknikoak egiteko aukera eskaintzen du. Bestetik, DANOBATGROUPen diseinatzen eta ekoizten diren hainbat makinaren irudiak ere agertzen dira, eta irudi horietan hiztegiko hitzak ikus daitezke. Horrez gain, nahi duen guztiak proposamenak egiteko aukera izango du; adibidez, hitzen bat ez badu aurkitu.

Ondorengo URLan dago denentzat eskuragarri http://hiztegia.danobatgroup.com/ eta, bertan sartutakoan, paperean argitaratzeko aukera izango du.

Artezteko makina, tornu, ebaketa eta zulaketako makina, xafla transformaziorako teknologia, eta fresatzeko makinetako terminoekin osatu da batez ere. Baina, termino horiez gain, beste hainbat ere jaso dira: artezketa prozesua definitzeko erabiltzen diren hainbat hitz, Danobat kooperatibak argitaratutako Tailerreko Eskuliburu Teknikokoak, Ideko kooperatibak lantzen diharduen osasungintza, aeronautika eta trenen sektoreko hitzak…

Etengabe lantzen ari den hiztegia da eta, noizean behin, eguneratu egingo da taldeko beste kooperatiba batzuetako terminoekin eta eguneroko lanean erabiltzen diren bestelako hitzekin.

Irakurtzen jarraitu...