DBus eta Pesa kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideen dekretua betetzen duten enpresen zerrendan

Osteguna, 2015eko otsailaren 26a

Azken asteetan, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideen dekretuaren betetze-maila aztertu du Eusko Jaurlaritzak, alde batetik, eta Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak, bestetik.

Aurkezpena1

Kontseiluak egindako azterketan, besteak beste, Pesa eta Dbus garraio enpresak aipatzen dira, eta azterketa horren arabera, biek ere bete egiten dute txartel fisikoak eta elektronikoak euskaraz emateko eginbeharra.

Txartel fisikoei dagokionez, bi enpresa horien kasuan 2011. urtean egindako azterketak erakutsi zituen emaitza onak errepikatu dira oraingoan ere. Txartel fisikoak behar bezala daude, euskara gutxienez gaztelaniaren maila berean, eta dataren formatua bera ere euskaraz dago, hau da, uuuu/hh/ee hurrenkeran.

Txartel elektronikoei erreparatuz gero, bi enpresen kasuan txartelak erosteko prozesua euskaraz egiteko aukera eskaintzen da eta, gero, aukera hori, beste kasu batzuetan ez bezala, erreal bilakatzen da.

Laburbilduz, eta jasotako frogak aztertu ondoren, bi enpresa horiek txartel fisikoen zein elektronikoen kasuan 123/2008 Dekretuak gaiari buruz esaten duena betetzen dutela ondorioztatzen da. 2011. urtean egindako azterketaren emaitza errepikatu den heinean, argi dago bi enpresa horiek euren bezeroen eskubideak bermatzen jarraitzen dutela.

Eusko Jaurlaritzaren azterketaren arabera, eta sektore pribatuari dagokionez, dekretuaren betetze-maila apala da, batez beste %22koa.

Halere, alde handiak daude sektore batzuetatik besteetara; batez besteko horretatik gora azaltzen dira finantza-erakundeak, %50eko betetze-mailarekin, merkataritza-kate handiak (%35,3) eta garraioak (%25,5). Batez bestekotik behera daude, aldiz, posta eta komunikazioa (%16,7), energia (%7,1), merkataritza oro har (%6,3; merkataritza-guneetan %3 eta hipermerkatu eta supermerkatuetan %1) eta etxebizitza (%2,4).

Eusko Jaurlaritzak egindako azterketa kualitatiboaren arabera, bezeroaren eskaera da sektore pribatuan eragin handiena duen faktorea.

Ekintzaileak gara euskara normalizatzen?

Osteguna, 2015eko otsailaren 19a

Nor ote da ekintzaile euskararen normalizazioan? Zer da ekintzaile izatea euskararen normalizazioari dagokionez?

5284327226_8929917473_o

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/24991898@N02/5284327226

Galdera horiek izan ditugu buruan Lea-Artibaiko Euskara Batzordean azken hilabeteotan (Eika, Fagor Arrasate, Azaro, Cikautxo, Danobat eta Kide enpresetako kideak). Eta noizbait edo askotan portaera ekintzailea izan duten pertsonez inguratuta gaudela ohartu gara: enpresa batean euskara plana martxan jartzea erabaki duten pertsonak, makinari buruzko oharrak euskaraz idazten hasi den langilea edota sekula euskaraz egin ez den bilera batean euskaraz egiten hasi dena…

Guk geuk ere identifikatu ahal izan ditugu gure portaera ekintzaile batzuk, eta portaera horiek indartzeko jarraibide batzuk zehaztu eta proposatu dizkiogu gure buruari. Zuekin ere partekatu nahi izan ditugu; hemen dituzue:

  1. Euskararen erabileran eredugarri izan eta ahal den guztietan euskaraz egin.
  2. Enpresetako Euskara Batzordeko kideek euskararen kudeaketan parte hartu eta ekarpenak egin.
  3. Berritzailea izan.
  4. Egindako esfortzua eskertu eta lorpenak zabaldu.
  5. Arduraz jokatu eta hartutako ardurak bete.

Gai izango ote gara jarraibide horiek betetzeko? Jakina! Interesgarria da, bestalde, gure buruari galdetzea ea zein arlotan gauden indartsu eta zein arlotan hobetu behar dugun.

Eta portaera ekintzailea izan dugula identifikatzen dugunean, zer egin? Guk esperientzia hori deskribatzea proposatzen dugu eta arrakastaren faktoreak identifikatzea. Era horretan gutako bakoitzak deskubritu ahal izango du zeren bidez lortu dituen arrakastak, gure indarguneak hobeto ezagutuko ditugu eta errazago egingo zaigu portaera horiek errepikatzea.

Bidaltzailea:  Amaia Lariz (Emuneko aholkularia eta Lea Artibaiko Euskara Batzordearen koordinatzailea)

ULMA Forjan euskaraz programatutako produktuak saltzen ditugu mundu osora

Asteartea, 2015eko otsailaren 10a

ULMA Taldea osatzen duten enpresetariko bat da ULMA Forja (edo ULMA Piping): 333 langileko lantaldea gara eta altzairuzko brida forjatuak egiten ditugu. Ia produkzio osoa atzerrira esportatzen dugu. Langileen ezagutza %84koa da eta erabilera, berriz, %64koa. Langileak euskaraz lan egitea da euskara planaren helburu nagusia, eta horretan asko lagundu du fabrikazioko makinen aplikazioa euskara hutsez jarri izanak.

ARGAZKIA

2010ean langileen gertuko erabileran eragin beharra zegoela ondorioztatu genuen. Horrela, makinak programatzeko Goitek aplikazioan eragitea ezinbestekoa zela erabaki genuen, fabrikazioko ia langile guztiek egunero erabiltzen baitute. Beraz, 2010eko eta 2011ko gestio planetako helburuak zehazterakoan, Goitek aplikazioa euskaraz jartzea adostu genuen Euskara Batzordean.

Alde teknikoari dagokionez, aplikazioko pantailak itzuli eta aldaketak aplikazioan ezarri genituen; laguntza gisa, euskara-gaztelania / gaztelania-euskara hiztegia sortu eta langileentzat eskuragarri jarri zen. Behin ordenagailu batean probak egin ostean, ordenagailu eta fabrikako makina guztietara zabaldu genuen; datutara ekarrita: 5 ordenagailu eta 15 makina euskarazko aplikazioarekin, eta 90 erabiltzaile inguru.

Langileengan nahiko harrera ona izan zuen. Hasieran, erdal hiztunek kezka adierazi zuten, baina, egun, ondo moldatzen dira. Erdal hiztunek izan zitzaketen arazoak ekiditeko gakoa izan zen langile horiekin koordinatzailea eta euskara teknikaria banan-banan egotea: batetik, egitasmoaren berri emateko eta ideia nondik zetorren azaltzeko; bestetik, zalantzetarako laguntza gisa hiztegi terminologikoa banatzeko.

Lagungarria izan zaigu, batez ere, eguneroko jardunean erabiltzen den aplikazioa euskaraz izatea:

  • enpresak euskararen aldeko apustuan aurrerapausoak ematen jarraitzea ekarri duelako.
  • langile euskaldunei euskaraz lan egiteko eskubidea bermatzen diegulako.
  • euskaraz ez dakiten langileak euskararekin harremanetan daudelako.
  • aplikazioa euskara hutsez egoteak euskarari prestigioa ematen diolako.

Asier Zulueta (ULMA Forjako koordinatzailea)

Lanari euskaraz ekiteko bide-orria

Osteguna, 2015eko otsailaren 5a

Lanbide Heziketako Prestakuntza modulua (LP) euskaraz egin ahal izateko neurriak hartzeko 120 pertsona bildu ginen Elgoibarko IMHn urtero antolatzen dugun enpresen hizkuntza-kudeaketaren inguruko 30+10 mintegian. Haien artean izan genituen gaiarekin lotura duten eragile nagusien ordezkariak: Lanbide Heziketa eta Hizkuntza Politika Sailburuordetzak, Aldundia, Elgoibarko Udala, Berritzeguneak, ikastetxeak, enpresak eta enpresa elkarteak, hizkuntza-aholkularitzak, sindikatuak, alderdi politikoak. Hausnarketan 300 proposamen inguru jaso ziren, Gehitu ikerketa oinarri hartuta. Horien berri eman nahi dugu hurrengo  lerroetan.

3713441792_5ca0fde724_b

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/lawprier/3713441792

Gehitu ikerketa IMHk, Lanekik eta Ahize-AEK hizkuntza aholkularitzak egin dute, Gipuzkoako Foru Aldundiak lagunduta,  eta agerian utzi du Gipuzkoan 10 ikasletatik 8 gai direla euskaraz lan egiteko, 6k hala egin nahiko luketela eta 4k egiten dituztela praktikak euskaraz. Izan ere, Ikaslan, Hetel, Izea-Aice eta Ikastolen Elkarteko 39 ikastetxetako 1.457 ikaslek emandako erantzunen arabera, D ereduko 747 ikasletatik 289k gaztelaniaz nagusiki egin dituzte praktikak. 3 instruktoretatik 2 euskaraz aritzeko gai badira ere (1.014, instruktoreen %69,5), kasu batzuetan, euskara ez zekiten instruktoreak egokitu zaizkie, eta, beste kasu batzuetan, euskal hiztuna izanik ere, gaztelaniaz egin dute (197 kasu, instruktore euskaldunen %19,4).

Gauzak horrela, hauek dira LP inguruan egindako hausnarketan jasotako ideia giltzarrietako batzuk: Eusko Jaurlaritzari eskatu zaio LP arautzea eta sistematizatzea, eredugarri eta sustatzaile izatea, eta errekonozimendu eta pizgarriak eskaintzea. Horretarako, proposatu zaio, batetik, LP arautzen duen 156/2003 dekretuan hizkuntza irizpideak txertatzea eta araudia betearaztea, eta, bestetik, hori gauzatzen laguntzeko, ikastetxeak garapen mailaren arabera elkartzea eta LP euskaraz egitea sistematizatuko duen egitasmoa jartzea martxan.  Ikastetxeei proposatu zaie  hizkuntza proiektuan txertatzea LP, helburu zehatzak finkatzea, eta LP prozedura hizkuntzaren ikuspegitik sistematizatzea. Enpresei eta Enpresa-elkarteei, gaiarekiko sentiberatzea eta aukera bermatzea eskatzen zaie. Euskara plana duten enpresek gaian sakondu, eta gainontzekoentzat euskara sustatzeko kanpaina periodikoak egin bazkideen artean, enpresek duten erantzukizunaz jabetzeko. Komeniko litzateke baldintzak sortzeko protokolo bat definitzea, hezkuntzarekin elkarlanean: instruktore euskaldunak lehenetsi, ikasleari harrera euskaraz egin eta hizkuntza kudeaketari buruz duten jarrera azaldu, tutorearekin bilerak euskaraz egin, paisaia linguistikoa eta dokumenturik erabilienak euskaratu, lan zirkuitu euskaldunak zehaztu…

Badira proposamenak jaso dituzten eragile gehiago ere. Esate baterako: Berritzeguneei koordinazio eta zubi-lana egitea eskatu zaie, erakunde publikoei eredugarriak izatea haiek kudeatutako praktiketan, eta babesa, sustapena eta sari-bideak jartzea; sindikatu, alderdi politiko eta besteei, baliabideak ipini eta zaintza lanak egitea…

Amaitzeko,  esker ona eman 30+10 mintegian eta Gehitu proiektuan parte hartu duten guztiei, 2015 urtean bide-orriko proposamenak gauzatzeko deia egin, eta gogorarazi hemen laburtutako ekarpen guztiak bere osotasunean argitaratu direla IMHren webgunean.

Edurne Bilbao (IMH – Makina Erremintaren Institutua)

Auzia Euskaraz proiektua sendo 2015eko erronkei aurre egiteko

Asteartea, 2015eko otsailaren 3a

Auzia Euskaraz proiektua Justizia Administrazioko hainbat eragilek osatzen dute; besteak beste, abokatu eta prokuradoreek, epaitegietako langileek, epaile eta magistratuek, idazkari judizialek, fiskalek eta auzitegietako medikuek.

Proiektu horren bukaerako helburua honako hau da: EAEko edozein epaitegitan auzi bat hasieratik amaierara –epaia eman arte– euskaraz izapidetzea. Iparra hori izanda, proiektu horretan parte hartzen ari direnen lana oraingoz bitarteko zereginetara bideratuko da, prozesu hori gauza dadin azpiegitura eraikitzera, hain zuzen ere.

DSC_0158

Joan den urtean Auzia Euskaraz proiektuan egindakoen artean nabarmenenak bildu dituzte eta, horrez gainera, beheko lerrootan 2015erako esku artean dituzten erronka nagusien berri ere ematen da.

Iazkoan

Hasteko, EAEko barruti judizial guztietako justizia jauregietan bilerak egin zituzten bertako abokatu eta prokuradore euskaldunekin proiektua aurkezteko, haiengandik proposamenak jasotzeko eta lantaldeak martxan jartzeko. Horrez gainera, 2014. urtean abokatu eta prokuradoreen bulegoetan e-Toolbar izeneko tresna informatikoa instalatzen aritu ziren. Guztira, autonomia erkidegoko 134 bulegotan  instalatu zuten iaz, ia 200 abokaturengana iritsiz.

Epaile, idazkari judizial eta fiskal euskaldunekin bilerak egin zituzten. Proiektuaren aurkezpena egin zieten eta hurrengo pausoak definitzeko laguntza jaso zuten. Auzia Euskaraz Batzordea eratu zen 2014an proiektuaren helburuak zehaztu eta eginkizunak bultzatzeko.

Komunikazio arloa ere landu zuten iazko urtean. Hainbat albiste eta bideo sortu zituzten proiektuaren berri emateko eta horiek kanal ugariren bidez zabaldu: bloga, buletina, twitter kontua… 2014an hiru lehiaketatan hartu dute parte: Buber, Q-epea eta Blogetan. Hiruretan finalista izatea lortu dute.

Amaitzeko, abenduaren 3an Euskararen Eguna ospatu zuten, egun horretan, Euskara Emaileen komunitatearen sorreraren berri eman zuten eta izena emateko kanpaina hasi.

Aurtengoan

2014an egindako hainbatek jarraipena izango dute aurten ere, esaterako, jarraituko dute e-Toolbarra abokatu eta prokuradoreen elkargoetan instalatzen, komunikazio arloa lantzen eta eragile euskaldunekin bilerak egiten.

Bestalde, Euskararen Egunean aurkeztu zuten Euskara Emaileen Komunitatean parte hartzeko kanpaina izango da aurten proiektuak izango duen ardatzetako bat: Eman zeure euskara!

Horrez gainera, euskaraz sartutako demanden kasuan jarraitu beharreko protokoloa zehaztu eta inplantatzeko asmoa dute 2015ean. Horrekin lotuta, aurtengo egitasmoetako bat da euskarazko izapidetza ahalbidetzen duten tresna informatikoen gaineko prestakuntza ematea epaitegietako langileei.

Bukatzeko, legeen itzulpenarekin ere aurrera jarraituko dute.