Zuzeneko ekintzak: pentsamenduan eragin, portaera aldatzeko

Osteguna, 2014ko urriaren 30a

Jarrerak aldatzeko estrategien inguruan jardun genuen Moti+batuko lantaldean. Motibazioa ekintzak abian jartzera mugiarazten gaituen indarra da, pertsona zerbait egitera bultzatzen duen barne prozesua. Beraz, portaerak aldatzea motibazioa landuz lortuko dugu. Baina zein estrategiarekin eragin jarrerak aldatzeko? Nola lortu euskararen aldeko jarrera sendoa izatea?

Hainbat ekintza egin daitezke jarreren aldaketa eragiteko: konpromisoak hartzea, pertsuasioa, eztabaidatzea, hausnartzea… hauen inguruko esperientziak partekatu genituen lan saioan parte hartu genuenok.

Jarreretan eragiteko bide zabalduenetakoa pertsuasioa da. Pertsuasio bide ezberdinak daude eta horien arabera, estimuluak modu kontziente ala inkontzientean jasotzen ditugu. Zuzeneko ekintzen bidez, pentsamenduan eragiten da eta lortutako jarrera aldaketak sendoagoak izan ohi dira.

Hemen zuzeneko ekintzen inguruan aipatu genituen ideia nagusiak:

  • Bizipenak konpartitzeko guneak sortzea eta jendeari entzutea da arrakasta gakoetako bat. Izan ere, pertsuasioa zentrala lantzeko norberak ezagutzen duen errealitatearen eta norberaren pertzepzioen gainean berba egitea izaten da abiapuntua. Partekatu genituen hainbat esperientzietan frogatu da, praktikaren gaineko hausnarketak egiteak, praktika horretan eragina baduela. Giroak ere garrantzia handia du eta kontuan hartu beharreko osagai batzuk aipatu dira: errespetua, norberaren iritzia adierazteko askatasuna, gertutasuna eta prestasuna.
  • Norbanakotik taldera: hausnarketa indibiduala egitea baino talde gisa hausnartzea eraginkorragoa izaten omen da. Izan ere hizkuntzaren hautua gehienetan ez da erabaki indibiduala izaten, taldearena baizik. Taldea motibazioa lantzeko gakoa bada, taldea trinkotu eta indartzea komeni dela ondorioztatu genuen. Taldekotasunaren printzipioaz gain, gune naturaletan egiten diren ekintzen eraginkortasuna handiagoa izaten dela azpimarratu zen.
  • Zuzeneko ekintzen hartzaileen inguruan ere jardun genuen. Izaera honetako ekintzak lortu nahi den helburuaren arabera (kontzientziadunak indartzeko, kontrakoak neutralizatzeko… ) xede-talde bat edo beste izango dutela aipatu genuen. Beti ere, helburuaren eta hartzailearen arabera jardueraren formatua eta edukia moldatuta, zein diskurtsoa egokituta. Adibidetzat izan genituen irakaskuntzan haurrekin izandako esperientziak.
  • Ikuspegi baikorra transmititzean emaitza hobeak lortzen direla esatean ere bat gentozen. Horrekin batera, baita dinamika parte hartzaileak egitea emankorragoa dela.
  • Gogoeta saioetarako edukien gainean ere aritu ginen: eredugarritasuna, lidergoa, errekonozimendua, etab. lantzeko praktikak dira gaur egun zabalduenak.

Lan saioan egindako ekarpen guztietan islatzen zena zera izan zen: jarreren ostean pertsonak daudenez norberaren uste, jarrera eta portaeretan faktore askok eragiten dutela.

Kideren hizkuntza-politika: esplizitua, neurgarria eta enpresaren egituran integratua

Asteartea, 2014ko urriaren 28a

Kide Berriatuan dagoen enpresa da, hotz-ganberak egiten dituzte bertan, eta 2008. urtetik dute euskara plana. Kasu aurreratua da, gainera, denbora laburrean ibilbide luzea egin baitute; besteak beste, hizkuntza-politika esplizitatzeaz gain, hizkuntza-politika hori erakundeko egituran txertatzea lortu dute.

P1080925-1

Zeintzuk izan ziren Kiden euskara plana martxan jartzeko hasierako urratsak?

Kiden euskara plana lantzen hasi ginen bazegoelako euskararen aldeko sentsibilizazioa. Euskara gure hizkuntza izanik, eta euskararen normalizaziora begira, derrigorrezkoa ikusten zen guk lana ere euskaraz egitea. Horrela, momentu hartan, taldetxo bat, Euskara Batzordea, pausoak ematen hasi zen, gogotsu baina  instituzionalizazio maila handirik gabe.

Beste urrats bat emateko helburuarekin, eta Mondragonek kooperatiba guztietarako onartu zituen oinarriak (ENO) aprobetxatuta, 2010ean politika horiek KIDEra egokitu genituen, eta Kontseilu Errektoreak onartu eta ezarri egin zituen. Bertan zehaztu zen helburua nagusia, lana euskaraz egitera iristea, hain zuzen ere. Horrela, hainbat politika, aurretik modu naturalean eta pertsona bakoitzaren jarreraren arabera egiten zirenak, esplizitatu egin ziren.

Helburu nagusia lortzera bidean emandako pausoen erakusgarri da enpresako kultura galdetegian euskara planari buruzko galderetan lortutako emaitzak. Gainera, Kide kokatuta dagoen inguruneko egoera soziolinguistikoak ere horretarako aukera aparta eskaintzen digu.

Disonantzia egoerak: esatetik egitera dagoen tartea

Osteguna, 2014ko urriaren 23a

Disonantzia egoerak izan genituen aztergai Moti+batuko gure lan taldean. Gure lehen eginbeharra gaia bera kokatzea izan zen. Zeintzuk dira disonantzia egoerak? Joxpi Irastortzak bideoan azaltzen duen moduan, pentsatzen dugunaren eta egiten dugunaren artean desoreka sortzen denean gertatzen da disonantzia egoera. Guk iritzi bat izan arren, gure portaera edo praktika iritzi horrekin bat ez datorrenean. Hizkuntzari dagokionean, euskara erabiltzearen aldeko iritzia izan arren, egiten ez dugunean sortzen da adibidez, disonantzia egoera.

Desoreka egoera horren aurrean, pertsonen joera orokorra oreka bilatzea dela ere azaldu zigun Joxpik. Horretarako, desorekan dauden bi elementuetako bat egokitzen dugu. Gure iritzia ala gure portaera egokitu dezakegu biak koherentzian egon daitezen.

Lortu nahi dugun portaera edo praktika euskara erabiltzea dela kontuan hartuta, horretarako jorratu beharreko bideak aztertu genituen lan taldeko kideon artean. Euskararen arloan eta bestelako arloetan ezagututako esperientzietan oinarritu ginen arrakastarako gakoak zeintzuk izan daitezkeen aztertzeko. Besteak beste, ondorengo elementuak lantzearen garrantzia azpimarratu genuen:

  • Norbanakoen kontzientzia, ahalduntzea, autoestimua, aurreiritziak… astindu behar ditugu, euskara erabili nahi izatea indartzeko.
  • Lanketa kolektiboa egiteak garrantzia handia dauka, norbanakoen praktikan inguruak eragin zuzena eta nabarmena daukalako. Egoerak esplizitu egitea, aldaketa positiboak azpimarratu eta partekatzea, babesa antolatzea…
  • Portaerak berak moldatu edo indartu dezake iritzia (nahi izatea) eta beraz, nahia indartu beharrean, zuzenean praktika ere bultzatu behar dugu kontzientziatze lanik egin gabe. Praktika horiek bultzatzeko, derrigortasuna aplikatzea izan daiteke bideetako bat, edo derrigortasunera iritsi gabe, praktika babesten duten arauak erabiltzea (lehentasuna euskarak izatea, euskara ez diren aukerak eskatu beharra egotea). Portaeretara iristeko (euskararen erabilerara), arreta euskaratik kanpo kokatzea lagungarria izan daiteke zenbait kasutan.

Taldekide bakoitzak bere ezagutzatik egindako ekarpenei esker, kontuan hartu beharreko aldagai asko jarri genituen mahai gainean. Orain, horiek antolatu, aztertu eta sakontzea dagokigu, jasotzetik aplikatzera edo esatetik eragitera pasa gaitezen.

Hiztunpolisa liburuari buruz solasean Emunen

Asteartea, 2014ko urriaren 21a

Joan den irailean, Jon Sarasuak Emuneko hainbat teknikarirekin jardun zuen Hiztunpolisa liburuari buruz solasean. Hitzaldian izan ziren lau laguni eskatu diogu hitzaldiaren osteko inpresioak guri helarazteko.

Batek baino gehiagok nabarmendu du Jon Sarasuak egindako lana. “Handia da Sarasuak hausnarketarako zein etorkizunaren ikuspegia lantzeko, eta hori guztia ahoz zein idatziz azaltzeko duen gaitasuna”, Juan Luis Arexolaleibak adierazi duen moduan.

Baina, batez ere, eztabaida eragin du liburuak.

14652625842_1690a88efc_o

Aiora Filarmendik, adibidez, honako hau dio: “Amets egitetik ote gatoz? Litekeena da. Baina ametsak jarri ditu bideak, eta ametsak jarri ditu ilusioak. Seguruenik, gauzak ez dira urte hauetan lanean ibili direnek bere momentuan pentsatu zituzten bezalakoak. Baina utopia beharrezkoa ei da oinez jarraitzeko, eta gutxienez horretarako balio izan dute orduko ametsek, bidea egiteko.

Norabidea egokia izan da? Garraioa garestiegia? Jarraibideak kontraesankorrak? Baina iritsi gara. Nora? Egun bizi dugun errealitatera. Gaixorik gaudela esatera. Gaixorik gaude. Bai. Kontziente gara horretaz. Eta sendatu nahi dugu. Euskalgintzak sendatzeko desioa dauka. Baina zein da terapia? Hori da zehaztea falta zaiguna. Eta ezin dute medikuek erabaki. Euskalgintzak, berak, erabaki behar du zein den terapia. Eta protagonista izan behar da. Erabakiak eta sendatzeko egin beharreko urrats bakoitza erabakitzeko momentuan protagonista; igurtzi beharreko ukendua aukeratzean, hartu beharreko salda prestatzean eta, beharrezkoa izanez gero, egin beharreko ebakuntza zein izan behar den erabakitzeko momentuan”.

Miren Lazkanok dio, bestetik, euskalgintzak aurrera begira bere ahots propioa izan behar duela eta lotura ideologiko-politikoetatik aske. Zentzu berean, Abel Irizarrek antzeko zerbait esaten du:  “Azken 20-30 urteetan leku eta une gutxitan lortu da kolore eta ideologia anitzeko euskaltzaleak euskararen inguruan elkarrekin biltzea, kohesionatzea eta elkarrekin lan egitea. Baina, hori lortu den kasuetan, lortu da mugimendu horrek sinesgarritasuna izatea gizartearen aurrean, eta bertatik bultzatu diren proiektuek arrakastaz jardun dute”.

Juan Luis Arexolaleibak, ordea, ohartarazten gaitu: “Jonen ekarpena ezin da literarioa izan. Herrigintzan, oro har, eta euskalgintzan ari garenok liburuari xukua atera behar diogu, gure jardunean txertatzeko ideia eta proposamen ugari egiten baititu”. Zentzu berean, Abel Irizarrek dio “ametsa birpentsatzeko garai ona izan daitekeela. Orain dela 40 bat urte euskalgintzak kolektiboki amestu zuen hura egokitzeko eta amets berria adosteko garai ona izan daiteke, garai soziopolitiko berriari erreparatuta. Eta, ondoren, estrategiak ondo zehaztekoa”.

Inguru hurbilean eragiteko bideak

Osteguna, 2014ko urriaren 16a

Pertsona batek euskararen erabilerarako jauzia eman dezan, zein portaera izan beharko lukete bere ingurune hurbileko pertsonek?

EMUNen MOTI+BATU Topaketako “Ingurune hurbilean eragiteko bideak” izeneko tailerrean galdera horri erantzuten saiatu ziren.

Horretarako, taldea lau multzotan banatu zen, lau inguru hurbiletan oinarrituta: familia, eskola, lagunartea eta lana. Eta ingurune hurbil bakoitzeko egoera bat jarri zitzaien mahai gainean, aipatutako galderari erantzuteko ideiak sor zitzaten.

Honako hau izan zen, adibidez, Familiaren ingurune hurbileko egoera:

Etxe batean gurasoak eta semea bizi dira. Hirurak dira euskaldunak. Gurasoek gaztelania erabiltzeko ohitura daukate. Semeari euskaraz hitz egiten diote. Semeak txikiagoa zenean euskara erabiltzen zuen, baina, azkenaldian bera ere gaztelania erabiltzen hasi da. Semearen hizkuntza portaera aldatzeko, zein portaera izan beharko lukete bere gurasoek?

Eta taldeko kideek sortutako ideiak hauek izan ziren:

  • Semeari euskararen balioen garrantzia azaldu
  • Etxean barnetegi bat antolatu
  • Etxeko giroa euskaldundu: telebista, musika, irratia…
  • Gurasoak eredu diren heinean, euren portaera aldatu beharko lukete eta euskaraz egin
  • Hiruren artean erabakia hartzea, inflexio puntua! (euskaraz aritzekoa)
  • Kanpoan laguntza bilatu (eskolan…)
  • Gaztelaniaren erabilera zigortu
  • Guraso batek semearen konplizitatea bilatu eta ohitura lantzeko estrategia landu.
  • Semea familia euskalduntzeko prozesuaren “protagonista” bilakatu
  • Eremu sozio-lingustiko-kultural euskaldunetara hurbildu
  • Semeari gaztelaniaz egin (kontrako efektua lortzeko)
  • Telebistak garrantzia handia du. Umeentzako eskaintza gehiago izan behar da eta gurasoek horren beharra aldarrikatu behar dute.
  • Gurasoak ere eremu euskaldunetan murgiltzea
  • Euskararen erabilera saritzea
  • Semeari azaldu euskara ez dela derrigorrezko kontu bat, plazera eta aukera baizik.
  • Familia eredu euskaldunetara hurbildu, “parketarrak”…
  • Euskaraz aritzeko guneak finkatu eta konpromisoa hartu horrela mantentzeko
  • Konturatzea seme-alabaren aldaketaren arrazoia bikotearengan dagoela.

Tailerraren bukaeran, denen artean ondorio hauek atera zituzten:

  1. Ingurune hurbilean eragiteko, beharrezkoa da gutxi batzuen indar motibatzailea.
  2. Ingurune hurbilean eragiteko, pertsonak egoeraz jabetu edo jabearazi behar dira.
  3. Ingurune hurbilean eragiteko, pertsonek elkarrekin adostu behar dute aurrerantzean aplikatu beharreko “araua”.
  4. Norberak euskaraz egitea da gakoa, eredu izanik.
  5. Ingurune hurbilean eragiteko, funtzio formaletan araua zorrotz aplikatu behar da. Funtzio informaletan, berriz, alderdi emozionala ere kontuan hartu behar da.