Disonantzia egoerak: esatetik egitera dagoen tartea

Osteguna, 2014ko urriaren 23a

Disonantzia egoerak izan genituen aztergai Moti+batuko gure lan taldean. Gure lehen eginbeharra gaia bera kokatzea izan zen. Zeintzuk dira disonantzia egoerak? Joxpi Irastortzak bideoan azaltzen duen moduan, pentsatzen dugunaren eta egiten dugunaren artean desoreka sortzen denean gertatzen da disonantzia egoera. Guk iritzi bat izan arren, gure portaera edo praktika iritzi horrekin bat ez datorrenean. Hizkuntzari dagokionean, euskara erabiltzearen aldeko iritzia izan arren, egiten ez dugunean sortzen da adibidez, disonantzia egoera.

Desoreka egoera horren aurrean, pertsonen joera orokorra oreka bilatzea dela ere azaldu zigun Joxpik. Horretarako, desorekan dauden bi elementuetako bat egokitzen dugu. Gure iritzia ala gure portaera egokitu dezakegu biak koherentzian egon daitezen.

Lortu nahi dugun portaera edo praktika euskara erabiltzea dela kontuan hartuta, horretarako jorratu beharreko bideak aztertu genituen lan taldeko kideon artean. Euskararen arloan eta bestelako arloetan ezagututako esperientzietan oinarritu ginen arrakastarako gakoak zeintzuk izan daitezkeen aztertzeko. Besteak beste, ondorengo elementuak lantzearen garrantzia azpimarratu genuen:

  • Norbanakoen kontzientzia, ahalduntzea, autoestimua, aurreiritziak… astindu behar ditugu, euskara erabili nahi izatea indartzeko.
  • Lanketa kolektiboa egiteak garrantzia handia dauka, norbanakoen praktikan inguruak eragin zuzena eta nabarmena daukalako. Egoerak esplizitu egitea, aldaketa positiboak azpimarratu eta partekatzea, babesa antolatzea…
  • Portaerak berak moldatu edo indartu dezake iritzia (nahi izatea) eta beraz, nahia indartu beharrean, zuzenean praktika ere bultzatu behar dugu kontzientziatze lanik egin gabe. Praktika horiek bultzatzeko, derrigortasuna aplikatzea izan daiteke bideetako bat, edo derrigortasunera iritsi gabe, praktika babesten duten arauak erabiltzea (lehentasuna euskarak izatea, euskara ez diren aukerak eskatu beharra egotea). Portaeretara iristeko (euskararen erabilerara), arreta euskaratik kanpo kokatzea lagungarria izan daiteke zenbait kasutan.

Taldekide bakoitzak bere ezagutzatik egindako ekarpenei esker, kontuan hartu beharreko aldagai asko jarri genituen mahai gainean. Orain, horiek antolatu, aztertu eta sakontzea dagokigu, jasotzetik aplikatzera edo esatetik eragitera pasa gaitezen.

Hiztunpolisa liburuari buruz solasean Emunen

Asteartea, 2014ko urriaren 21a

Joan den irailean, Jon Sarasuak Emuneko hainbat teknikarirekin jardun zuen Hiztunpolisa liburuari buruz solasean. Hitzaldian izan ziren lau laguni eskatu diogu hitzaldiaren osteko inpresioak guri helarazteko.

Batek baino gehiagok nabarmendu du Jon Sarasuak egindako lana. “Handia da Sarasuak hausnarketarako zein etorkizunaren ikuspegia lantzeko, eta hori guztia ahoz zein idatziz azaltzeko duen gaitasuna”, Juan Luis Arexolaleibak adierazi duen moduan.

Baina, batez ere, eztabaida eragin du liburuak.

14652625842_1690a88efc_o

Aiora Filarmendik, adibidez, honako hau dio: “Amets egitetik ote gatoz? Litekeena da. Baina ametsak jarri ditu bideak, eta ametsak jarri ditu ilusioak. Seguruenik, gauzak ez dira urte hauetan lanean ibili direnek bere momentuan pentsatu zituzten bezalakoak. Baina utopia beharrezkoa ei da oinez jarraitzeko, eta gutxienez horretarako balio izan dute orduko ametsek, bidea egiteko.

Norabidea egokia izan da? Garraioa garestiegia? Jarraibideak kontraesankorrak? Baina iritsi gara. Nora? Egun bizi dugun errealitatera. Gaixorik gaudela esatera. Gaixorik gaude. Bai. Kontziente gara horretaz. Eta sendatu nahi dugu. Euskalgintzak sendatzeko desioa dauka. Baina zein da terapia? Hori da zehaztea falta zaiguna. Eta ezin dute medikuek erabaki. Euskalgintzak, berak, erabaki behar du zein den terapia. Eta protagonista izan behar da. Erabakiak eta sendatzeko egin beharreko urrats bakoitza erabakitzeko momentuan protagonista; igurtzi beharreko ukendua aukeratzean, hartu beharreko salda prestatzean eta, beharrezkoa izanez gero, egin beharreko ebakuntza zein izan behar den erabakitzeko momentuan”.

Miren Lazkanok dio, bestetik, euskalgintzak aurrera begira bere ahots propioa izan behar duela eta lotura ideologiko-politikoetatik aske. Zentzu berean, Abel Irizarrek antzeko zerbait esaten du:  “Azken 20-30 urteetan leku eta une gutxitan lortu da kolore eta ideologia anitzeko euskaltzaleak euskararen inguruan elkarrekin biltzea, kohesionatzea eta elkarrekin lan egitea. Baina, hori lortu den kasuetan, lortu da mugimendu horrek sinesgarritasuna izatea gizartearen aurrean, eta bertatik bultzatu diren proiektuek arrakastaz jardun dute”.

Juan Luis Arexolaleibak, ordea, ohartarazten gaitu: “Jonen ekarpena ezin da literarioa izan. Herrigintzan, oro har, eta euskalgintzan ari garenok liburuari xukua atera behar diogu, gure jardunean txertatzeko ideia eta proposamen ugari egiten baititu”. Zentzu berean, Abel Irizarrek dio “ametsa birpentsatzeko garai ona izan daitekeela. Orain dela 40 bat urte euskalgintzak kolektiboki amestu zuen hura egokitzeko eta amets berria adosteko garai ona izan daiteke, garai soziopolitiko berriari erreparatuta. Eta, ondoren, estrategiak ondo zehaztekoa”.

Inguru hurbilean eragiteko bideak

Osteguna, 2014ko urriaren 16a

Pertsona batek euskararen erabilerarako jauzia eman dezan, zein portaera izan beharko lukete bere ingurune hurbileko pertsonek?

EMUNen MOTI+BATU Topaketako “Ingurune hurbilean eragiteko bideak” izeneko tailerrean galdera horri erantzuten saiatu ziren.

Horretarako, taldea lau multzotan banatu zen, lau inguru hurbiletan oinarrituta: familia, eskola, lagunartea eta lana. Eta ingurune hurbil bakoitzeko egoera bat jarri zitzaien mahai gainean, aipatutako galderari erantzuteko ideiak sor zitzaten.

Honako hau izan zen, adibidez, Familiaren ingurune hurbileko egoera:

Etxe batean gurasoak eta semea bizi dira. Hirurak dira euskaldunak. Gurasoek gaztelania erabiltzeko ohitura daukate. Semeari euskaraz hitz egiten diote. Semeak txikiagoa zenean euskara erabiltzen zuen, baina, azkenaldian bera ere gaztelania erabiltzen hasi da. Semearen hizkuntza portaera aldatzeko, zein portaera izan beharko lukete bere gurasoek?

Eta taldeko kideek sortutako ideiak hauek izan ziren:

  • Semeari euskararen balioen garrantzia azaldu
  • Etxean barnetegi bat antolatu
  • Etxeko giroa euskaldundu: telebista, musika, irratia…
  • Gurasoak eredu diren heinean, euren portaera aldatu beharko lukete eta euskaraz egin
  • Hiruren artean erabakia hartzea, inflexio puntua! (euskaraz aritzekoa)
  • Kanpoan laguntza bilatu (eskolan…)
  • Gaztelaniaren erabilera zigortu
  • Guraso batek semearen konplizitatea bilatu eta ohitura lantzeko estrategia landu.
  • Semea familia euskalduntzeko prozesuaren “protagonista” bilakatu
  • Eremu sozio-lingustiko-kultural euskaldunetara hurbildu
  • Semeari gaztelaniaz egin (kontrako efektua lortzeko)
  • Telebistak garrantzia handia du. Umeentzako eskaintza gehiago izan behar da eta gurasoek horren beharra aldarrikatu behar dute.
  • Gurasoak ere eremu euskaldunetan murgiltzea
  • Euskararen erabilera saritzea
  • Semeari azaldu euskara ez dela derrigorrezko kontu bat, plazera eta aukera baizik.
  • Familia eredu euskaldunetara hurbildu, “parketarrak”…
  • Euskaraz aritzeko guneak finkatu eta konpromisoa hartu horrela mantentzeko
  • Konturatzea seme-alabaren aldaketaren arrazoia bikotearengan dagoela.

Tailerraren bukaeran, denen artean ondorio hauek atera zituzten:

  1. Ingurune hurbilean eragiteko, beharrezkoa da gutxi batzuen indar motibatzailea.
  2. Ingurune hurbilean eragiteko, pertsonak egoeraz jabetu edo jabearazi behar dira.
  3. Ingurune hurbilean eragiteko, pertsonek elkarrekin adostu behar dute aurrerantzean aplikatu beharreko “araua”.
  4. Norberak euskaraz egitea da gakoa, eredu izanik.
  5. Ingurune hurbilean eragiteko, funtzio formaletan araua zorrotz aplikatu behar da. Funtzio informaletan, berriz, alderdi emozionala ere kontuan hartu behar da.

ULMAn, Gune Naturaletan Eragiten (GuNE)

Asteartea, 2014ko urriaren 14a

ULMA Handling Systems eta ULMA Architectural Solutions Oñatin kokatuta dauden ULMA Taldeko bi negozio dira. Urteak daramatzagu bi negozio horietan euskara plana inplementatzen.

2014an, lankideen leialtasunean eragin eta euren arteko euskararen ahozko erabilera indartzeko asmoz, GuNE (Gune Naturaletan Eragiten) proiektua jarri dugu abian, negozio bakoitzeko lan-gune jakin batean, hain zuzen ere.

2313092112_ca44cc7c42_o

Ekimenari ekiteko, lehendabizi, aukeratutako gune horretako lankide guztiak bildu eta taldean hitz egin genuen gaiaren inguruan: lankideek ahozko jardunean zituzten ohituren (arauen) inguruan hitz egin, eta euskararen erabilera indartzeko, hau da, arauak aldatzeko erabakia hartu zen taldean. Horretarako, eragileak izendatu genituen; eragileok euren lan-jarduna gune horretako gainerako kideekin euskara hutsean egiteko konpromisoa hartu zuten pertsonak dira. Hilabeteetan jarraipena egin dugu eragileokin euren konpromisoa betetzen ote duten ikusteko, eta bi hilean behin koloregrama bete dute guneko partaide guztiek, euren arteko euskararen ahozko erabilera hobetu ote den ikusteko.

Aipagarriak dira, bereziki, ULMA Architectural Solutions-en lortu ditugun emaitzak. Izan ere, ekimena abian jarri zenean, apirilean, %58koa zen interbentzio-guneko euskararen erabilera, eta, egun, %80ra igo da, eragileen konpromiso irmoari esker, batez ere.

Hortaz, Emunen garatutako metodologia erabiliz, ULMA Architectural Solutions-en euskararen erabilera %22 igotzea lortu dugu bost hilabetean; esperientzia arrakastatsua, zalantzarik gabe.

Orain ohitura hori mantentzen, iraunkortzen eta, ahal bada, hobetzen saiatuko gara.

Bidaltzailea: Aitzol Guridi, ULMA Architectural Solutions-eko Giza Baliabideetako teknikaria eta euskara koordinatzailea

Proiektu elkartuak egonkor… eta eraginkor

Osteguna, 2014ko urriaren 9a

Iragan urriaren 1ean, Gipuzkoako Foru Aldundiak bultzaturiko Udal<>ekin egitasmoaren muina diren Proiektu Elkartuen azken berriak entzun ahal izan genituen.

proiektu_Elkartuak_3.mintegia

Gotzon Egia, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskara Zuzendaritza Nagusiaren zerbitzuburuaren esanetan, Proiektu Elkartuak egitasmoak emaitza aplikagarriak ematen dituzten ikertzeko guneak dira; ikerketa eta garapenaren bulegoak, hain zuzen ere. Hauek dira orain arte emaitza aplikagarriak emateko sortu diren proiektuak:

  1. Helduen euskalduntze-alfabetatzerako diru laguntzen kudeaketa
  2. Kontratuetako hizkuntza irizpideen jarraipena
  3. Lanlekuko ahozko harremanak euskalduntzea
  4. Gurasoen erabilera handitzea
  5. Hizkuntza hautua aplikazioetan

Proiektu Elkartu bakoitzean talde sendo bat aritu da elkarlanean, 46 lagun 5 proiektu horietan buru-belarri; gehienak euskara teknikariak, baina baita zinegotziak eta euskaltegietako partaideak ere. Lantalde bakoitzak sortzen duen lana eta materiala euskara teknikari eta arduradun politiko guztien eskura jartzen du, gainerako udaletan ere aplika dadin. Horixe da, hain justu, Proiektu Elkartuen muina, taldean sortu, gero udal guztietara hedatzeko.

Zigor Etxeburuak, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskarako zuzendariak, azpimarratu zuen beste erakunde batzuk euskalduntzeko traktore lana egin beharra dagoela, eta hori elkarrekin eginda, beti dela eraginkorragoa. Sarea zabaltzen joatea beharrezkotzat jo zuen, era horretan ahaleginak biderkatuko baitira. Beraz, datozen urteetako iparrak, besteak beste, ondorengoak izango dira: helduen euskalduntze-alfabetatzean doakotasunerako bidea jorratzea, kontratuetako irizpideekin jarraipena hobetzea arlo sozio-ekonomikoa euskalduntzen joan dadin, administrazioan zerbitzu eta lan hizkuntza euskara bihurtzeko ahozko harremanak euskalduntzea, arnasguneetako gurasoen arteko erabilera handitzea eta, azkenik, IZFEko aplikazioetan hizkuntza kudeaketa hobetzea. Horiek jarraipen fasean sartu ahala, berriei ekingo zaie.

Amaitzeko, mintegian aipatutako hitzik esanguratsuenak gogora ekarri zituen Zigor Etxeburuak:  inertziak apurtu, gogoeta egin, kontzientzia, jarrera aldaketa, ohitura aldaketa eta jarraipenaren garrantzia, besteak beste.