Sentsibilizazioa zer lortzeko? Zer motatakoa?

Osteguna, 2014ko azaroaren 20a

Sentsibilizazioaren helburu nagusia izan beharko luke euskaraz bizitzeko dauden aukerak azaltzea. Horretarako, ezinbestekoa da motibazio iturriak identifikatzea, balio gehigarria azalera ekartzea eta euskararen egoera azaltzea.

Baina sentsibilizazioa ezin da modu bakartuan joan. Izan ere, horrek eragina izan dezan ezinbestekoak dira koherentzia eta eredugarritasuna. Gainera, sentsibilizazioak zentzu osoa izateko, beharrezkoa da horrekin batera aisialdian, zerbitzuetan eta abarretan aurrerapausoak egitea. Eta, zelan ez, horiek sendotuko duten neurri instituzionalak.

Izan ere, sentsibilizazioa ezin da plangintza isolatu gisa hartu. Beharrak ere motibazioa elikatzen du eta neurri ausartek ere bai. Testuinguru osoak lagundu behar du motibazioan, bestela alferrik arituko gara. Gainera, motibazioa euskara ikasten ari direnekin ez ezik, beste euskaldun guztiekin ere landu beharko genuke.

Kanpaina asko egin dira gurean, baina jarraipenik gabekoak. Gainera, esfortzu handiagoa egin da ezagutzan horretan baino. Bakoitza bere esparrura begira ari da eta horrela ezinezkoa da sendoa izango den kanpaina egin. Plangintza baten barruan egon beharko lirateke kanpaina horiek, adierazleak, epeak, arduradunak eta abarrekin hornituak. Gainera, ez dugu pentsatu behar kanpaina batekin pertsona bat betiko motibatuko dugula. Motibazioa etengabe landu behar da, egunero elikatu behar da. Eguneroko ekintzen bidez landu beharko genuke sentsibilizazioa eta neurri sozialekin hauspotu, indartu.

Batzuen ustez, sentsibilizazioa gaur egun ezagutzen dugun moduan, akaso agortuta egon daiteke. Izan ere, abiapuntutik bertatik motibatuta ez dagoena zelan motibatu? Eta, bestetik, zelan lortu sentsibilizaziotik erabilera handitzea? Gainera, motibazioa gehiegi lotu omen dugu ludikotasunetik eta emaitzak ez dira izan behar adinakoak.

Gazteekin zuzeneko mezuak saihestu beharko genituzke. Subliminalagoak eta originalagoak izan beharko genuke, baita umorea erabili ere. Euren gustuko jardueretan txertatu beharko lirateke sentsibilizazioa. Eta, gainera, sentsibilizazioa egiteko akaso euren adinetik gertuago daudenak inplikatu beharko genituzke, eraginkorragoa izan dadin. Gainera, motibatu nahi ditugun horiek ere hartu beharko lukete parte, ezta?

Jon Altuna: “MUren hezkuntza-eredua hirueleduna da, eta euskara du ardatz”

Asteartea, 2014ko azaroaren 18a

Enpresarean azokako “formazioa: etorkizuneko erronkak” solasaldian parte hartu berri du Jon Altunak, Mondragon Unibertsitateko (MU) errektoreordeak; erronka horien gainean gehiago jakin nahian berarengana hurbildu gara eta hainbat gauza interesgarri esan dizkigu.

Emunerako argazkia1

  • Hizkuntzen erabilerari dagokionean, zein da, une honetan, MUren hezkuntza-eredua?

Eleaniztasuna da Mendeberri proiektuan definituta dugun 4 ardatzetako bat –konpetentzien garapena, IKTen erabilera eta balioekin batera–; eleaniztasun hori nola kudeatzen dugun azaldu aurretik, komeni da historia pixka bat egitea, eta zein bilakaera izan dugun aztertzea: 1) MUren hastapeneko urteetan gaztelania hutsezko hezkuntza-eredua genuen; 2) bigarren fase batean bi lerro eskaintzera pasatu ginen, bata gaztelaniaz eta bestea euskaraz; 3) egungoa, erabaki estrategiko baten ondorioz ezartzea erabaki zena, 2007. urtetik dugu indarrean eta lerro bakarreko eredua da: euskara ardatz duen hezkuntza-eredu hirueleduna da; %60 inguru euskaraz, %20 gaztelaniaz eta beste %20 ingelesez, hain zuzen ere. Eredu hori erreferentzia bat da, eta nagusiko gure graduko eskaintzan garatzen da.

Mondragon Unibertsitateak enpresa eta erakundeen beharretara egokitzen du bere eskaintza eta, hizkuntzei dagokionean, uste dugu gure egungo eredua dela behar horiei hobekien erantzuten diena.

Dena den, kasu partikularrak edo salbuespenak ere egiten ditugu; gastronomia eta lidergo ekintzailearen graduak, esaterako, nazioarteko proiekzioarekin sortu ziren eta horietan euskarak duen presentzia txikia da; irekita gaude kasu partikular horietara, baina guk argi dugu zein den gure eredua, elkarren osagarri dira.

  • Nola irudikatzen duzu Mondragon Unibertsitatearen hezkuntza-eskaintza 10 urte barru?

Orain ari gara hausnarketa hori egiten, baina, dagoeneko, ikusten dira joera batzuk: IKTen gero eta erabilera handiagoa, curriculum malguagoa, erantzun pertsonalizatuagoa… Hizkuntzei dagokionean, ez dut uste etorkizunean egungo eredutik gehiegi aldenduko garenik.

  • Egungo eredu hirueledunera, beste hizkuntzaren bat gehitu al daiteke?

Ziurrenik, txineraren presentzia handitzen joango da. Horren erakusgarri, gaur egun, lidergo ekintzailearen graduan, txineraren oinarrizko formazioa jasotzen dute ikasleek, eta 3. mailan hilabete eta erdiko egonaldia egiten dute Txinan.

  • Zer egin dezake unibertsitateak lanean hasi behar diren edo gradu amaierako proiektuak egin behar dituzten ikasleek euskara gehiago erabil dezaten?

Batetik, azpimarratu beharrekoa da Emun moduko aholkularitzek kudeatzen dituzten euskara planei esker, fakultateetan eta enpresetan euskara lan-erreminta bihurtzen ari dela, eta harremanetan ere euskararen erabilera handitzen doala.

Bestetik, Mondragon Unibertsitateak, Mondragon Korporazioko Euskara Batzordearen mahai teknikoan parte hartzen du besteak beste, sari bat ere antolatzen dugu euskaraz egindako gradu amaierako proiektu onenarentzat eta ikasleei aukera horren berri ematen diegu. Horren fruituak ere jasotzen ari gara: bi urtean %40 igo dira euskaraz egindako gradu amaierako proiektuak.

Egia da, beste arlo batzuetan, etengabeko prestakuntzan eta ikerketa eta teknologien transferentzian, esaterako, ibilbide luzea dugula oraindik egiteko.

  • Nola ikusten da euskaraz egiten duen unibertsitate bat nazioartean? Nola begiratzen gaituzte?

Herrialde askotan gabiltza –Kolonbian, Mexikon, Saudi Arabian, Korean…–, horietan guztietan unibertsitate euskaldun bezala aurkezten gara eta ez dugu oztoporik ikusten, alderantziz; guk argi dugu nondik gatozen eta non gauden, eta haiek ere hori balioan jartzen dute; nire iritziz, balio jakin batzuekin lotutako kultura sendoa duten herrialdeek abantaila konpetitiboak dituzte.

Horrez gain, gure errealitatean berri emateko, atzerritik datozen ERASMUS ikasleentzat basque culture ikasgaia daukagu, ikasle guztiek egiten dutena.

Nik euskaraz eta zuk erdaraz?

Osteguna, 2014ko azaroaren 13a

Moti+batu topaketan euskara ikasten ari direnek erabilerarako jauzia eman dezaten nola lagundu izan da galderetako bat. Gure ustez, horretarako baliabide edo praktika interesgarria izan daiteke elkarrizketa elebiduna.

Juanjo Ruizek topaketetarako bideoan azaltzen duen bezala, elkarrizketa elebiduna hizkuntza batean baino gehiagotan elkar komunikatzen duten bi pertsona edo gehiagoren arteko elkarrizketa da. Izan ere, euskara ulertzeko arazorik ez dagoenean, hizkuntza ezberdinak erabil ditzakegu elkarrizketa berean.

Eta hortxe dago, hain zuzen ere, gako nagusietako bat, ulermenean. Euskal Herrian euskaraz ulertzen duen gero eta jende gehiago dago, nahiz eta gaitasun faltagatik, edo dena delakoagatik (oraindik…) hitz egiten ez duen. Horrela, esate baterako, ezagutza datuetan azaltzen den elebidun hartzaileen multzokoekin euskaraz egingo bagenu, batetik, euskaraz egin nahi dugunoi aukerak biderkatuko litzaizkiguke; eta bestetik, hizketakideari euskara entzuteko, praktikatzeko, euskalduntze prozesuan aurrera egiteko…aukera emango genioke.

Hala ere, esan dezakegu, oro har, Euskal Herrian elkarrizketa elebiduna ez dela ohiko praktika bat. Gure ustez oztopo nagusiak maila kognitiboan dauzkagu, eta zehazki, gure aurreiritzi edo interpretazio okerretan oinarritzen dira. Beraz, beste gakoetako bat, horiek desmuntatzean datza: hizkuntza alternantzia normala da munduan, ez daukagu zertan guztiok/guztia hizkuntza bakarrean egin behar, bestearentzat ez dauka zertan traba izan behar, lagungarria baizik, agian besteak hala nahi du, ez da errespetu eza, gaiaz hitz egitea lagungarria izan daiteke, ez dauka zertan gatazkatsua izan behar…

Azken finean, elkarrizketa elebiduna probatu, praktikatu, kalera atera, normalizatu…egin beharko genuke, eta aukera daukagunean baliatu.

Horrela, hasierako galderari erantzunez, erabilerarako jauzia emateko bide horretan, euskara ikasten ari den horri laguntzeko modu bat izan daiteke eta euskaraz bizi nahi dugunontzat gure hizkuntza erabiltzeko aukera ezin hobea.

PuntuEUS domeinua aurrez erregistratu dut, eta orain zer?

Asteartea, 2014ko azaroaren 11a

150px-LogoaEUS

Badira asteak 92 aitzindarien webguneak aktibatu zirela; orain, berriz, azaroaren 18ra arte, abiarazte-aldia dugu zabalik. Fase honetako helburuak eta eman beharreko urratsak domeinuak atarian ditugu zehatz-mehatz eta modu ulergarrian jasota.

Baina, albiste honen izenburuari jarraiki, zertarako nahi dugu erregistratu berri dugun .EUS domeinua? Zein irizpideren arabera erabiliko dugu? Aktibatzen denean zer egin behar dugu? Nora birbideratuko ditut .EUSeko sarrerak? Edo, alderantziz, orain arteko domeinua birbideratuko dugu .EUSera? Eta…? Honelako galderak entzun ditugu gure hainbat bezeroren etxean. Galdera horien atzean teknikoki konplexutasun maila ezberdineko aukerak ditugu, denak zilegiak, baina denak erakunde mailako erabaki baten ondorio dira.

Erabakia hartzerakoan hainbat aldagai izan beharko ditugu kontuan, adibidez:

  • Erakundearen identitate digitala zein den, domeinuaren ikusgarritasun maila…
  • Hizkuntza aniztasunaren kudeaketa, orain arteko jokabidea, sare sozialetan jada dugun hizkuntza irizpidea…

.EUSen helburua lortzeko ezaugarri gakoa ikusgarritasuna da, eta ezaugarri hori 3 eremu hauetan aplika genezake:

  1. Webguneetako erabileran.
  2. Interneteko beste aplikazio batzuetan; adibidez, posta elektronikoan.
  3. Euskarrietan nola egiten diogun erreferentzia gure identitate digitalari: katalogoak, aurkezpen txartelak, sare sozialetako profilak, errotulazioa…

1. ikusgarritasun eremuari loturik, eta jaso ditugun galderei erantzun asmoz, enpresak hartu dezakeen erabakia 3 hauetako bat izan daiteke:

1. .EUS baldin bada gure lehenetsitako domeinua, eta bere ikusgarritasuna bermatu nahi badugu:

    • Interneteko sarrera guztiak, .EUS domeinura birbideratuko ditugu.
    • Orain arteko domeinuak (.com; .es; .coop;…) mantenduko ditugu, baina .EUSerako zubi funtzioa beteko dute.
    • Hizkuntza aukeraketa webgune nagusitik bideratuko da, hau da, .EUSetik.

2. Erabakian, kokapen geografikoa eta bertako hizkuntza lehenesten bada, domeinu bakoitza bere eremu geografikoko hizkuntzarekin lotuko dugu, adibidez:

    • .EUS: Euskal Herria eta webguneko edukia euskaraz.
    • .ES: estatu espainiarra eta  webguneko edukia gaztelaniaz.
    • .FR: estatu frantsesa eta webguneko edukia frantsesez.

3. Gure lehenetsitako domeinua .EUS ez bada, .EUSen bilaketetan gure erakundearen emaitza bermatzeko, .EUS sarrerak gure domeinu nagusira birbideratuko ditugu.

Amaitzeko, domeinu honek duen helburua gogora ekarriz, “euskara eta euskal kultura sustatu eta Euskara eta Euskal Kulturaren Komunitatea kohesionatzea da. .EUS, hortaz, tresna bat da, euskara beste hizkuntzen mailan kokatzen duena, euskararen normalizazioan lagunduko duena eta euskararen herriari nazioarteko aitortza eskaintzen diona.”

Helburu honen arrakasta lortzeko norberak erabaki beharko zer ekarpen egin nahi dion eta komunitate horretan izan nahi duen parte hartzea.

Bidaltzailea: EMUNeko IKT arloa

Hitz egiten hasteko laguntza: legitimitatea sentiaraztea

Osteguna, 2014ko azaroaren 6a

Moti+batuko topaketan legitimitateari buruz aritu zen honako lantaldea. Lehenik eta behin, Pablo Suberbiolak legitimitatea zer den azaldu zuen. Hasiera batean, termino juridikoa zen: legearen araberakoa. Gaur egun, idatzi gabeko legearen araberakoa izango litzateke, onarpen soziala duena, alegia.

Hitz egiteko legitimitateak alde bietako onarpena dakar: hiztunak sentitzen duen legitimatea (onarpena) eta solaskideek ematen duten legitimitatea (onarpena, egokitasuna). Beraz, zein egoeratan da legitimo (egoki, onargarri) euskaraz egitea? eta zeinetan ez? Eta ez hori bakarrik: nolako euskara erabiltzea da legitimo eta nolakoa ez?

Lantaldearen ustez, legitimizazioaren gaiak euskararen normalizazioa lantzeko beste ikuspuntu bat jarri du mahai gainean. Orain arte ez diogu alderdi honi aparteko arretarik eskaini, ez behintzat izen horrekin. Tira egin eta sakontzeko aukera asko eskaintzen ditu.

Legitimizazio linguistikoa erabilerarekin erabat lotuta dago. Erabilerak sentiaraziko du hiztuna legitimo. Hortaz, erabilera eremuak dira landu beharrekoak. Erabilera eremuak sustatzeko euskal hiztunen gaitasuna landu behar da.

Hala ere, legitimazioa eta derrigortasuna ez dira elkarren etsai. Zenbait egoeratan/baldintzatan euskara erabiltzea eskatzea legitimoa da, batez ere, kudeaketa publikoa eskatzen duten egoeratan (hizkuntza eskakizuna laguntza publikoaz atera duten langileen zerbitzua…)

Landu behar dugu legitimazio soziala. Arau sozialek markatzen dute gure portaera, sarritan, gehienetan, ez dago idatzita, baina giroan dago (edukazio txarrekoa, aurpegi “arraroa”..). Arauak esplizitatzeak babesa eta onarpena ematen dio hiztunari. Hizkuntza kontratuak sustatzea interesgarria izan daiteke egoera askotan aurrera egin ahal izateko.

Egoerak, inguruneak eta hiztun motak dira legitimizazioan eragin zuzena duten aldagaiak. Hauen arteko lanketak aurrera egiteko bideak zabaldu ditzake.